Zaburzenia od\u017cywiania s\u0105 powa\u017cnymi chorobami medycznymi, kt\u00f3re ostatnimi czasy bywaj\u0105 coraz popularniejsze. Obsesje na punkcie jedzenia, masy i kszta\u0142tu cia\u0142a mog\u0105 by\u0107 oznakami wspomnianych zaburze\u0144, kt\u00f3re w konsekwencji nierzadko wp\u0142ywaj\u0105 na fizyczne i psychiczne zdrowie danej osoby, a nawet zagra\u017caj\u0105 \u017cyciu [1].<\/p>\n
Do najbardziej typowych zaburze\u0144 od\u017cywiania zalicza si\u0119: anoreksj\u0119 nerwow\u0105 (jad\u0142owstr\u0119t psychiczny; ang. anorexia nervosa - AN), bulimi\u0119 psychiczn\u0105 (\u017car\u0142oczno\u015b\u0107 psychiczna; ang. bulimia nervosa - BN) oraz od niedawna - napady kompulsywnego objadania si\u0119 (ang. binge eating disorders - BED) [1-3].<\/p>\n
Ostatnimi czasy, proponowane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne, tzw. niespecyficzne zaburzenia od\u017cywiania. Zalicza si\u0119 do nich m.in. zesp\u00f3\u0142 jedzenia nocnego (ang. night eating syndrome -NES), bigoreksje (dysmorfia mi\u0119\u015bniowa; ang. bigorexia), czy ortoreksje (ang. orthorexia nervosa - ON). Jak si\u0119 okazuje, mimo \u017ce wydawa\u0107 si\u0119 mog\u0105 one stosunkowo rzadkie, zadziwiaj\u0105ca jest ich powszechno\u015b\u0107 [2,3]<\/p>\n
Anoreksja, bulimia, napady kompulsywnego objadania si\u0119 oraz zesp\u00f3\u0142 nocnego jedzenia zosta\u0142y opisane w cz\u0119\u015bci 1 - LINK<\/strong><\/p>\n Od 1997 roku prowadzone s\u0105 coraz intensywniejsze badania nad dysmorfi\u0105 mi\u0119\u015bni, kt\u00f3ra opiera si\u0119 na przekonaniach ludzi o ich zbyt ma\u0142ej masie i sile mi\u0119\u015bniowej. Bigoreksja staje si\u0119 powa\u017cnym problemem ze wzgl\u0119du na popularyzacj\u0119 kulturystyki i szerokie zainteresowanie kszta\u0142towaniem sylwetki poprzez odpowiedni trening oporowy oraz diet\u0119. Przez autor\u00f3w poj\u0119cia, zaburzenie to zosta\u0142o opisane jako odwrotna anoreksja, gdy\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z ch\u0119ci\u0105 przyrostu masy cia\u0142a, a nie jej zmniejszenia [2,4].<\/p>\n Szacuje si\u0119, i\u017c problem ten dotyczy oko\u0142o 10% kulturyst\u00f3w i chocia\u017c dysmorfi\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105 kojarzy si\u0119 typowo z m\u0119\u017cczyznami, wyst\u0119puje ona r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d kobiet [2,4].<\/p>\n Opracowano r\u00f3wnie\u017c proponowane kryteria diagnostyczne dla tej jednostki chorobowej, kt\u00f3re obejmuj\u0105 m.in. skupianie si\u0119 na w\u0142asnym wygl\u0105dzie zewn\u0119trznym i d\u0105\u017cenie do jego poprawy poprzez ograniczenia dietetyczne i nadmierny wysi\u0142ek fizyczny, zaniedbywanie norm spo\u0142ecznych w celu przestrzegania ustalonego rygoru, unikanie sytuacji, podczas kt\u00f3rych cia\u0142o jest szczeg\u00f3lnie podatne na ocen\u0119 spo\u0142eczn\u0105 (np. pla\u017ca), czy kontynuowanie ogranicze\u0144 dietetycznych i stosowanie \u015brodk\u00f3w wspomagaj\u0105cych budow\u0119 masy mi\u0119\u015bniowej pomimo negatywnych konsekwencji tych dzia\u0142a\u0144 [2].<\/p>\n Obecnie prowadzone s\u0105 ograniczone badania dotycz\u0105ce pomocy osobom z dysmorfi\u0105 mi\u0119\u015bni [4].<\/p>\n Zjawisko ortoreksji w literaturze naukowej zosta\u0142o opisane po raz pierwszy pod koniec XX wieku. Owe zaburzenie polega na nadmiernym zwracaniu uwagi na diet\u0119 i wyra\u017anej obsesji na punkcie zdrowego od\u017cywiania. Ortoreksja cz\u0119sto zaczyna si\u0119 jako niewinne postanowienie, zwi\u0105zane z popraw\u0105 nawyk\u00f3w \u017cywieniowych. Jednak z czasem u niekt\u00f3rych owe za\u0142o\u017cenie ewoluuje we wszechogarniaj\u0105c\u0105 fiksacj\u0119 dyktuj\u0105c\u0105 dok\u0142adnie to co je\u015b\u0107, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na najdrobniejsze detale, zasady i specyfikacje dotycz\u0105c\u0105 przygotowywania \u017cywno\u015bci. Ostatecznie wybory \u017cywieniowe mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 niezdrowo ograniczone, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, jak i kaloryczno\u015bci diety. Jest to wi\u0119c niedoceniany, ale istotny problem [5].<\/p>\n Szacuje si\u0119, i\u017c problem ten dotyczy a\u017c 7% populacji og\u00f3lnej i cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn. Wed\u0142ug wst\u0119pnych za\u0142o\u017ce\u0144, rozpoznanie stawiane jest gdy pacjent po\u015bwi\u0119ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego czasu na planowanie diety i zdrowego trybu \u017cycia, ignoruj\u0105c prac\u0119 oraz \u017cycie towarzyskie. Kryteria diagnostyczne ortoreksji nie zosta\u0142y jednak dotychczas \u015bci\u015ble okre\u015blone [2].<\/p>\n Obecnie ortoreksja nie jest zaakceptowana i nie ma potwierdzonych kryteri\u00f3w diagnostyki. Dyskutowano, czy ortoreksja powinna by\u0107 zawarta w ostatnio opublikowanym wydaniu DSM-V. Niestety, nie osi\u0105gni\u0119to profesjonalnego konsensusu z powodu braku solidnych danych empirycznych wymaganych do prawid\u0142owego rozpoznania diagnostycznego [5].<\/p>\n Zaburzenia od\u017cywiania s\u0105 powa\u017cnymi i powszechnymi zaburzeniami psychicznymi. Nie jest zaskakuj\u0105ce, i\u017c s\u0105 szczeg\u00f3lnie popularne w sporcie, w kt\u00f3rym waga ma znacz\u0105cy wp\u0142yw na wydajno\u015b\u0107, czy estetyk\u0119 sylwetki. W sportach wytrzyma\u0142o\u015bciowych (takich jak bieg d\u0142ugodystansowy), niska masa cia\u0142a jest zwi\u0105zana z wydajno\u015bci\u0105 z oczywistych przyczyn fizjologicznych. W sportach, w kt\u00f3rych zwraca si\u0119 uwag\u0119 na kategorie wagowe (np. judo, boks, zapasy), zawodnicy nie mog\u0105 rywalizowa\u0107 je\u015bli ich waga przekracza g\u00f3rny limit dla danej kategorii - mo\u017ce to spowodowa\u0107 znaczn\u0105 presj\u0119 aby osi\u0105gn\u0105\u0107 niezb\u0119dn\u0105 utrat\u0119 wagi (cz\u0119sto w bardzo kr\u00f3tkim czasie) [6].<\/p>\n Szczeg\u00f3ln\u0105 sfer\u0105, w kt\u00f3rej zaburzenia od\u017cywiania wyst\u0119puj\u0105 nad wyraz cz\u0119sto s\u0105 sporty sylwetkowe. W badaniu Anderson i in. stwierdzono, \u017ce 46% naturalnych kulturyst\u00f3w zg\u0142osi\u0142o epizody objadania si\u0119 w okresie po zawodach, natomiast 81,5% wykazuje zachowania ortoreksyjne.\u00a0 W przypadku p\u0142ci \u017ce\u0144skiej Walberg i in. wykazali, \u017ce w\u015br\u00f3d kobiet zajmuj\u0105cych si\u0119 kulturystyk\u0105 amatorsko, 42% badanych by\u0142o anorektyczkami, 67% ba\u0142o si\u0119 przyty\u0107, a 50% do\u015bwiadcza\u0142o niekontrolowanych pragnie\u0144 jedzenia [7].<\/p>\n Niestety zaburzenia od\u017cywiania nie dotycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie zawodowc\u00f3w. Zwyk\u0142e zainteresowanie zdrowym od\u017cywieniem mo\u017ce nie\u015bwiadomie wp\u0119dzi\u0107 w omawiane zaburzenia. Ostatnie dane wskazuj\u0105, \u017ce zaanga\u017cowanie w samodzielne wa\u017cenie i liczenie kalorii by\u0142o zwi\u0105zane z wi\u0119ksz\u0105 tendencj\u0105 do zaburze\u0144 od\u017cywiania. Podobnie cz\u0119stsze stawanie na wag\u0119 mo\u017ce prowadzi\u0107 do niezdrowych zachowa\u0144 kompensacyjnych [8,9].<\/p>\n Warto zachowa\u0107 wi\u0119c swego rodzaju dystans w \u015bwiecie zdrowego stylu \u017cycia by nie\u015bwiadomie nie popa\u015b\u0107 w zaburzenia zwi\u0105zane z od\u017cywianiem.<\/p>\n Zaburzenia od\u017cywiania s\u0105 powa\u017cnymi chorobami medycznymi, kt\u00f3re ostatnimi czasy bywaj\u0105 coraz popularniejsze. Obsesje na punkcie jedzenia, masy i kszta\u0142tu cia\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":84,"featured_media":14074,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78,121,1312,45],"tags":[],"class_list":["post-14073","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawoski-kulinarne","category-healthy-lifestyle","category-kij-w-mrowisko","category-odzywianie"],"yoast_head":"\nBigoreksja (dysmorfia mi\u0119\u015bniowa; ang. bigorexia)<\/strong><\/h3>\n
Ortoreksja (ang. orthorexia nervosa - ON)<\/strong><\/h3>\n
Zaburzenia od\u017cywiania - problem fit \u015bwiata?<\/strong><\/h3>\n
\n
https:\/\/www.nimh.nih.gov\/health\/publications\/eating-disorders\/index.shtml<\/h6>\n<\/li>\n
Michalska A, Szejko N, Jakubczyk A, Wojnar M. Niespecyficzne zaburzenia od\u017cywiania si\u0119 - subiektywny przegl\u0105d. Psychiatr. Pol. 2016; 50(3): 497\u2013507<\/h6>\n<\/li>\n
American Psychiatric Association . Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Washington, DC: American Psychiatric Association; 2013.<\/h6>\n<\/li>\n
Tod D, Edwards C, Cranswick I. Muscle dysmorphia: current insights. Psychol Res Behav Manag. 2016 Aug 3;9:179-88.<\/h6>\n<\/li>\n
Costa CB, Hardan-Khalil K, Gibbs K. Orthorexia Nervosa: A Review of the Literature. Issues Ment Health Nurs. 2017 Dec;38(12):980-988.<\/h6>\n<\/li>\n
Currie A. Sport and eating disorders - understanding and managing the risks. Asian J Sports Med. 2010 Jun;1(2):63-8.<\/h6>\n<\/li>\n
Helms ER, Aragon AA, Fitschen PJ. Evidence-based recommendations for natural bodybuilding contest preparation: nutrition and supplementation. J Int Soc Sports Nutr. 2014 May 12;11:20.<\/h6>\n<\/li>\n
Romano KA, Swanbrow Becker MA, Colgary CD, Magnuson A. Helpful or harmful? The comparative value of self-weighing and calorie counting versus intuitive eating on the eating disorder symptomology of college students. Eat Weight Disord. 2018 Aug 28<\/h6>\n<\/li>\n
Rohde P, Arigo D, Shaw H, Stice E. Relation of self-weighing to future weight gain and onset of disordered eating symptoms. J Consult Clin Psychol. 2018 Aug;86(8):677-687.<\/h6>\n<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"