{"id":19686,"date":"2019-02-19T18:04:01","date_gmt":"2019-02-19T17:04:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.muscle-zone.pl\/blog\/?p=19686"},"modified":"2019-02-19T18:04:01","modified_gmt":"2019-02-19T17:04:01","slug":"triada-sportsmenek-brzemie-bycia-fit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.muscle-zone.pl\/blog\/triada-sportsmenek-brzemie-bycia-fit\/","title":{"rendered":"Triada sportsmenek – brzemi\u0119 bycia “fit”?"},"content":{"rendered":"
Zaburzenia od\u017cywiania, zanik miesi\u0105czki i utrata tkanki kostnej\u00a0to problemy z kt\u00f3rymi coraz cz\u0119\u015bciej zmagaj\u0105 si\u0119 kobiety uprawiaj\u0105ce sport. Nie tylko wyczynowo. Paradoksalnie, im bardziej wytrenowana kobieta, tym wspomniane nieprawid\u0142owo\u015bci mog\u0105 mie\u0107 wi\u0119ksze znaczenie. <\/strong><\/p>\n Wiele trenuj\u0105cych kobiet, pod wp\u0142ywem presji obni\u017cenia poziomu tkanki t\u0142uszczowej, decyduje\u00a0si\u0119 bowiem na bardzo surowe diety, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do takich zaburze\u0144 jak anoreksja czy bulimia. Omawiany problem zwi\u0105zany jest z bardzo dobrze opisanym w dietetyce sportowej zjawiskiem, zwanym Triad\u0105 sportsmenek<\/strong> (Female Athlete Triad<\/em>, FAT).<\/p>\n FAT definiowana jako zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w i stan\u00f3w patologicznych<\/strong> obejmuja\u0328cych:<\/p>\n Przyjmuje si\u0119, \u017ce poda\u017c energii wynosz\u0105ca mniej ni\u017c 30 kcal<\/strong>\/kg FFM (bezt\u0142uszczowej masy cia\u0142a) jest kluczowym elementem prowadz\u0105cym do powstania opisanego zjawiska.\u00a0 Problem spo\u017cywania nieodpowiedniej ilo\u015b\u0107 kalorii mo\u017ce wynika\u0107 jednak nie tylko ze \u015bwiadomych restrykcji kalorycznych i obawy przed przytyciem. Istniej\u0105 bowiem takie dyscypliny,\u00a0 w kt\u00f3rych\u00a0 ze wzgl\u0119du na bardzo du\u017ce obj\u0119to\u015bci i intensywno\u015bci trening\u00f3w (np. bieganie, kolarstwo)\u00a0dochodzi do znacznego deficytu energetycznego. Jednym s\u0142owem: organizm bazuje na przewlek\u0142ym deficycie kalorycznym<\/strong> - dostarczana jest zbyt ma\u0142a ilo\u015b\u0107 energii ni\u017c wymaga tego\u00a0zapotrzebowanie organizmu. Taka zawodniczka mo\u017ce przez d\u0142ugi czas utrzymywa\u0107 sta\u0142\u0105 wag\u0119, gdy\u017c organizm\u00a0niejako, czasowo adaptuje si\u0119 do tej trudnej sytuacji, a jednym objawem mog\u0105 by\u0107 zaburzenia miesi\u0105czkowania. To utrzymywanie wagi\u00a0na jednolitym poziomie mo\u017ce jednak prowadzi\u0107 do z\u0142udnego przekonania, \u017ce bilans energetyczny jest prawid\u0142owy<\/a>, a obserwowane zaburzenia funkcjonowania organizmu s\u0105 jedynie chwilowe.<\/p>\n Niska doste\u0328pnos\u0301c\u0301 energii jest czynnikiem pogarszaja\u0328cym zdolnos\u0301ci reprodukcyjne, prawid\u0142owe budowanie kos\u0301ci, funkcje uk\u0142adu naczyniowo-sercowego i stan tkanki mie\u0328s\u0301niowej. Zaburzenia cyklu menstruacyjnego to cze\u0328sto pierwszy sygna\u0142<\/strong> m\u00f3wia\u0328cy o tym, z\u0307e pojawi\u0142 si\u0119 problem. Intensywny wysi\u0142ek fizyczny w po\u0142a\u0328czeniu ze stresem skutkuje bowiem powa\u017cnymi zaburzeniami hormonalnymi na coraz cz\u0119\u015bciej wspominanej przez dietetyk\u00f3w osi:\u00a0\u00a0podwzg\u00f3rze \u2013 przysadka \u2013 jajniki.<\/strong><\/p>\n Wed\u0142ug stanowiska Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) brak miesi\u0105czki definiuje si\u0119, gdy u kobiety powy\u017cej 16 roku\u00a0\u017cycia stwierdza si\u0119\u00a0 1 lub mniej krwawie\u0144 miesi\u0119cznych w roku. Zaburzenia miesi\u0105czkowania dotycz\u0105 \u015brednio 2-5% kobiet, jednak w populacjach kobiet w niekt\u00f3rych dyscyplinach sportowych<\/strong> (szczeg\u00f3lnie tych, w kt\u00f3rych\u00a0wymagana jest bardzo szczup\u0142a sylwetka, lub kt\u00f3re zwi\u0105zane s\u0105 z treningiem wytrzyma\u0142o\u015bciowym) odsetek ten mo\u017ce wynosi\u0107 blisko 70%.<\/strong> Jest to tak powszechny problem, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej uznaje si\u0119 go za norm\u0119 i konsekwencj\u0119 sportowego stylu \u017cycia. Tak jednak zdecydowanie nie jest, a znaczne zaburzenia funkcji menstruacyjnych<\/a> mog\u0105 mie\u0107\u00a0katastrofalne skutki dla ca\u0142ego organizmu.<\/p>\n Jednoczes\u0301nie w wyniku intensywnych trening\u00f3w zachodza\u0328 zaburzenia hormonalne na osi podwzg\u00f3rze \u2013 przysadka \u2013 nadnercza<\/strong>, co objawia sie\u0328 hiperkortyzolemia\u0328 (tj. nadmiernym wydzielaniem kortyzolu) i hiperandrogemia\u0328 (tj. wzmoz\u0307onym wydzielaniem androgen\u00f3w \u2013 hormon\u00f3w me\u0328skich). U intensywnie trenuja\u0328cych, naraz\u0307onych na stres oraz przyjmuja\u0328cych zbyt niska\u0328 ilos\u0301c\u0301 energii sportsmenek, naste\u0328puje os\u0142abienie wydzielania hormon\u00f3w z\u0307en\u0301skich z r\u00f3wnoczesnym zwie\u0328kszeniem wydzielania hormon\u00f3w me\u0328skich, co r\u00f3wnie\u017c powoduje zaburzenia miesia\u0328czkowania, a nawet ca\u0142kowity zanik miesia\u0328czki.<\/a><\/p>\n Kolejnym elementem opisywanego problemu jest osteoporoza<\/strong>. Spadek g\u0119sto\u015bci mineralnej ko\u015bci \u015bci\u015ble zwi\u0105zany jest z zaburzeniami cyklu menstruacyjnego. Brak miesia\u0328czki, a tym samym niedob\u00f3r estrogen\u00f3w prowadza\u0328 do zaburzen\u0301 w metabolizmie tkanki kostnej. Charakteryzuja\u0328 sie\u0328 one tym, z\u0307e procesy resorpcji (wch\u0142aniania) kos\u0301ci sa\u0328 intensywniejsze niz\u0307 proces jej tworzenia przez co kos\u0301ci sa\u0328 bardziej \u0142amliwe. Osteoporoza, generalnie uznawana jest za chorob\u0119 charakterystyczn\u0105 dla kobiet w wieku starszym, po menopauzie.\u00a0Jednak w przebiegu triady sportsmenek nawet u bardzo m\u0142odych dziewcz\u0105t mo\u017ce doj\u015b\u0107 do nieodwracalnego obni\u017cenia wytrzyma\u0142o\u015bci ko\u015bci<\/a> i powstawania\u00a0z\u0142ama\u0144. Przyk\u0142adowo u niemiesi\u0105czkuj\u0105cych\u00a0zawodniczek g\u0119sto\u015b\u0107 mineralna ko\u015bci mo\u017ce by\u0107 nawet o 25% ni\u017csza<\/strong> ni\u017c u prawid\u0142owo miesi\u0105czkuj\u0105cych kobiet i por\u00f3wnywalna z 80-letni\u0105 kobiet\u0105\u00a0o siedz\u0105cym trybie \u017cycia. Ryzyko problem\u00f3w wzrasta wraz z obni\u017ceniem masy cia\u0142a (BMI < 18) oraz wraz\u00a0ze spadkiem masy mi\u0119\u015bniowej. Niestety, je\u015bli ubytki w ko\u015b\u0107cu s\u0105 znacz\u0105ce, powsta\u0142ych ubytk\u00f3w bardzo cz\u0119sto nie da si\u0119 ju\u017c odbudowa\u0107. Inna\u0328 przyczyna\u0328 osteoporozy moz\u0307e byc\u0301 niedostateczna podaz\u0307 wapnia oraz witaminy D w diecie, a takz\u0307e wysokie spoz\u0307ycie kofeiny, kt\u00f3ra mo\u017ce obni\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie wapnia w organizmie.<\/p>\n Przegl\u0105daj\u0105c r\u00f3\u017cnego rodzaju badania czy artyku\u0142y, pami\u0119tajmy o kilku terminach, kt\u00f3re definiuj\u0105 cykl menstruacyjny:<\/p>\n Eumenorrhea<\/strong>- prawid\u0142owy cykl menstruacyjny, trwaj\u0105cy ok 28 dni, z odchyleniem dopuszczalnym 7 dni<\/p>\n<\/li>\n Oligomenorrhea<\/strong>- cykl menstruacyjny trwaj\u0105cy d\u0142u\u017cej ni\u017c 35 dni<\/p>\n<\/li>\n Amenorrhea<\/strong>- brak miesi\u0105czkowania obserwowany d\u0142u\u017cej ni\u017c 3 miesi\u0105ce<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n W celu poprawnego zdiagnozowania Triady niezb\u0119dne jest:<\/p>\n sporz\u0105dzanie bilansu energetycznego<\/p>\n<\/li>\n ocena jako\u015bciowego sposobu \u017cywienia<\/p>\n<\/li>\n dokonanie badania biochemicznego krwi oraz moczu<\/p>\n<\/li>\n dokonania badania g\u0119sto\u015bci ko\u015bci (najlepiej metod\u0105 DXA - dwuwi\u0105zkow\u0105 absorbcjometri\u0105 rentgenowsk\u0105)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Przy diagnozowaniu Triady sportsmenek, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce bardzo rzadko wyst\u0119puj\u0105 wszystkie wymienione objawy, a najcz\u0119\u015bciej obserwowane s\u0105 1-2 z nich. W przypadku wyst\u0105pienia jednego z trzech objaw\u00f3w, powinno si\u0119 przeprowadzi\u0107 badania pod k\u0105tem pozosta\u0142ych dw\u00f3ch.<\/p>\n Po zdiagnozowaniu problemu nalez\u0307y niezw\u0142ocznie podja\u0328c\u0301 leczenie, kt\u00f3re powinno miec\u0301 charakter interdyscyplinarny<\/strong> i opierac\u0301 sie\u0328 na wsp\u00f3\u0142pracy internisty, dietetyka, ginekologa oraz psychologa. Pierwszym krokiem jest zwie\u0328kszenie ilos\u0301ci dostarczanej energii<\/strong>. Prawid\u0142owy cykl menstruacyjny moz\u0307e zostac\u0301 przywr\u00f3cony poprzez zwie\u0328kszenie energii doste\u0328pnej (energia doste\u0328pna = energia spoz\u0307yta \u2013 energia wydatkowana podczas wysi\u0142ku fizycznego) do >30 kcal\/kg bezt\u0142uszczowej masy cia\u0142a\/d. Waz\u0307nym elementem jest takz\u0307e odpowiednia podaz\u0307 bia\u0142ka, a takz\u0307e w\u0142as\u0301ciwa podaz\u0307 sk\u0142adnik\u00f3w istotnych w budowie masy kostnej \u2013 wapnia i witaminy D<\/a>.<\/p>\n <\/p>\n\n
<\/p>\n\n
<\/p>\n\n