{"id":23497,"date":"2019-09-18T17:21:59","date_gmt":"2019-09-18T15:21:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.muscle-zone.pl\/blog\/?p=23497"},"modified":"2019-09-18T17:21:59","modified_gmt":"2019-09-18T15:21:59","slug":"sniadanie-jesc-czy-nie-jesc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.muscle-zone.pl\/blog\/sniadanie-jesc-czy-nie-jesc\/","title":{"rendered":"\u015aniadanie – je\u015b\u0107 czy nie je\u015b\u0107?"},"content":{"rendered":"

Temat spo\u017cywania lub te\u017c \u2013 omijania \u015bniada\u0144 od d\u0142u\u017cszego czasu budzi wiele kontrowersji i... emocji. Z jednej strony cz\u0119sto podkre\u015bla si\u0119, \u017ce \u015bniadanie to najwa\u017cniejszy posi\u0142ek w ci\u0105gu dnia, a z drugiej \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c g\u0142osy wskazuj\u0105ce, \u017ce rezygnacja z jego konsumpcji nie\u015b\u0107 ma za sob\u0105 szereg korzy\u015bci. Maj\u0105c na uwadze powy\u017cszy fakt, warto zastanowi\u0107 si\u0119 jak jest naprawd\u0119 przynajmniej w kontek\u015bcie wp\u0142ywu na aspekty takie jak dobowe wydatki energetyczne, poda\u017c kalorii z diety, a tak\u017ce \u2013 wra\u017cliwo\u015b\u0107 insulinowa i wydolno\u015b\u0107 fizyczna. <\/b><\/span><\/p>\n

Mity na temat skutk\u00f3w omijania \u015bniadania<\/b><\/span><\/h4>\n

Bez w\u0105tpienia popularny pogl\u0105d m\u00f3wi\u0105cy, i\u017c \u015bniadanie jest \u201enajwa\u017cniejszym posi\u0142kiem w ci\u0105gu dnia\u201d<\/a> sam w sobie okazuje si\u0119 by\u0107 problematyczny do obronienia. Trudno bowiem wyznaczy\u0107 precyzyjne i zarazem uniwersalne kryteria pozwalaj\u0105ce takich s\u0105d\u00f3w dokonywa\u0107. Tak naprawd\u0119 nie da si\u0119 obiektywnie wykaza\u0107, \u017ce np. \u015bniadanie jest posi\u0142kiem wa\u017cniejszym od obiadu. Aspekt ten nie by\u0142 te\u017c nigdy badany w spos\u00f3b naukowy i nic dziwnego \u2013 tworzenie akademickich spor\u00f3w na powy\u017cszy temat wydaje si\u0119 by\u0107 raczej \u201esztuk\u0105 dla sztuki\u201d ni\u017c czym\u015b co mo\u017ce nie\u015b\u0107 za sob\u0105 jakie\u015b praktyczne konsekwencje. Jakkolwiek by nie by\u0142o swego czasu powsta\u0142 \u201ekult jedzenia \u015bniadania\u201d i chocia\u017c mo\u017ce mie\u0107 on pewne uzasadnienie, to znaczna cz\u0119\u015b\u0107 argument\u00f3w maj\u0105cych stanowi\u0107 dla niego uzasadnienie, okazuje si\u0119 by\u0107 w\u0105tpliwa.<\/span><\/p>\n

Zapewnia energi\u0119 na ca\u0142y dzie\u0144..?<\/b><\/span><\/h4>\n

Przyk\u0142adowo, mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z twierdzeniem, i\u017c \u015bniadanie jest posi\u0142kiem, kt\u00f3ry ma \u201edostarczy\u0107 energi\u0119 na ca\u0142y dzie\u0144\u201d. Takie twierdzenie mo\u017ce i przemawia do wyobra\u017ani, ale k\u0142\u00f3ci si\u0119 z logik\u0105. \u0179r\u00f3d\u0142em energii jest po\u017cywienie \u2013 to fakt, ale nasze dobowe zapotrzebowanie energetyczne<\/a> jest na tyle du\u017ce, \u017ce trudno jest je zaspokoi\u0107 w ramach jednego posi\u0142ku, a nawet je\u015bli si\u0119 by to uda\u0142o zrobi\u0107 za pomoc\u0105 \u015bniadania, to oznacza\u0142oby to, i\u017c kolejnych posi\u0142k\u00f3w ju\u017c je\u015b\u0107 nie powinni\u015bmy, bo w innym wypadku wejdziemy w stan nadwy\u017cki energetycznej czyli doprowadzimy do przyrostu masy cia\u0142a. Tak wi\u0119c tworzenie system\u00f3w rankingowych dotycz\u0105cych wa\u017cno\u015bci posi\u0142k\u00f3w jest samo w sobie problematyczne i raczej nie powinno si\u0119 tego robi\u0107.<\/span><\/p>\n

\u201eTryb g\u0142odu\u201d i oszcz\u0119dzanie energii<\/b><\/span><\/h4>\n

Podobnie te\u017c, trudny do obrony jest pogl\u0105d m\u00f3wi\u0105cy, i\u017c omijanie \u015bniadania powoduje, \u017ce organizm przechodzi w \u201etryb g\u0142odu\u201d i zaczyna oszcz\u0119dza\u0107 energi\u0119. Ten stan podobno ma powodowa\u0107, i\u017c je\u015bli ominiemy \u015bniadanie, a zjemy dopiero drugi planowany posi\u0142ek, to organizm od\u0142o\u017cy dostarczon\u0105 z niego energi\u0119 w postaci tkanki t\u0142uszczowej<\/a>. C\u00f3\u017c, jest to twierdzenie kuriozalne. To troch\u0119 tak jakby powiedzie\u0107, \u017ce jak nie dostaliby\u015bmy nagle listopadowej pensji, to grudniow\u0105 od\u0142o\u017cyliby\u015bmy na konto\u2026 W rzeczywisto\u015bci w listopadzie prawdopodobnie si\u0119gn\u0119liby\u015bmy do zgromadzonych oszcz\u0119dno\u015bci. W grudniu natomiast z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142oby dla nas najwy\u017cszym priorytetem odtworzenie finansowych rezerw z otrzymanej pensji \u2013 a nawet gdyby\u015bmy bardzo chcieli to zrobi\u0107, to ma\u0142o realne jest by\u015bmy w tym celu zrezygnowali z kupowania jedzenia, paliwa i op\u0142acania rachunk\u00f3w\u2026 Nasz organizm te\u017c g\u0142upi nie jest i post\u0119puje racjonalnie.<\/span><\/p>\n

\u015aniadanie w oparach absurdalnych teorii\u2026<\/b><\/span><\/h4>\n

Podobnych teorii jak te powy\u017cej wspomniane jest oczywi\u015bcie wi\u0119cej, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 z nich albo nie ma \u017cadnego uzasadnienia, ale jest ono s\u0142abe. Oczywi\u015bcie nie oznacza to, \u017ce nie istniej\u0105 \u017cadne racjonalne argumenty na rzecz jedzenia \u015bniadania. Ot\u00f3\u017c s\u0105 i okazuj\u0105 si\u0119 by\u0107 do\u015b\u0107 ciekawe i ca\u0142kiem przekonuj\u0105ce. Chodzi jednak o to, by w rozwa\u017caniach dotycz\u0105cych tego tematu, nie powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na w\u0105tpliwe \u017ar\u00f3d\u0142a i nielogiczne uzasadnienia, bo czyni to spraw\u0119 \u015bmieszn\u0105\u2026 Znamienne jest to, \u017ce podobnie wiarygodne twierdzenia rozg\u0142aszaj\u0105 tak\u017ce \u201eprzeciwnicy\u201d spo\u017cywania \u015bniada\u0144 wskazuj\u0105c np. i\u017c unikanie jedzenia wspomnianego posi\u0142ku stanowi\u0107 mo\u017ce uniwersalny spos\u00f3b na poprawienie wra\u017cliwo\u015bci insulinowej<\/a> i zmniejszenie stanu zapalnego. <\/span><\/p>\n

Zamiast takich nic nie wnosz\u0105cych plotek, warto zastanowi\u0107 si\u0119 jak spo\u017cywanie lub omijanie \u015bniadania wp\u0142ywa np. na kontrol\u0119 \u0142aknienia i pob\u00f3r energii w ci\u0105gu dnia oraz jak oddzia\u0142uje na wydolno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 oraz parametry takie jak insulinowra\u017cliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Jedzenie i omijanie \u015bniada\u0144 w badaniach naukowych<\/b><\/span><\/h4>\n

Bardzo ciekawych danych w omawianej materii dostarcza opublikowany niedawno wynik badania, kt\u00f3rego uczestnicy (15 kobiet i 8 m\u0119\u017cczyzn), zostali podzieleni na dwie grupy:<\/span><\/p>\n

- pierwsza grupa regularnie spo\u017cywa\u0142a \u015bniadanie \u2013 posi\u0142ek mia\u0142 by\u0107 zjedzony przed godzin\u0105 11:00 i dostarcza\u0142 oko\u0142o 700 kcal.<\/span><\/p>\n

- druga grupa nie spo\u017cywa\u0142a \u015bniadania, a pierwszy posi\u0142ek w jej wypadku mia\u0142 by\u0107 zjedzony najwcze\u015bniej po godzinie 12:00.<\/span><\/p>\n

I tutaj ma\u0142a uwaga: chocia\u017c mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce czasowa r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy obiema grupami w spo\u017cywaniu pierwszego posi\u0142ku by\u0142a niewielka, to w praktyce sytuacja wygl\u0105da\u0142a odmiennie. Cz\u0142onkowie z grupy pierwszej mieli przykazane by zje\u015b\u0107 \u015bniadanie maksymalnie o godzinie 11:00, ale to przecie\u017c nie oznacza, \u017ce czekali do ostatniej chwili\u2026<\/span><\/p>\n

Eksperyment trwa\u0142 \u0142\u0105cznie 6 tygodni, na finiszu po zebraniu wszystkich danych wnioski by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce [1]:<\/b><\/span><\/p>\n

- ani omijanie, ani spo\u017cywanie \u015bniadania nie oddzia\u0142ywa\u0142o na dobowe spo\u017cycie energii.<\/a> Oznacza to, \u017ce uczestnicy, kt\u00f3rzy nie jedli \u015bniadania nadrabiali kalorycznie w kolejnych posi\u0142kach ale nie ponad pu\u0142ap, kt\u00f3ry dostarczyliby ze \u015bniadania. Analogicznie ochotnicy spo\u017cywaj\u0105cy \u015bniadanie nie zwi\u0119kszali w ten spos\u00f3b poda\u017cy kalorii og\u00f3\u0142em.<\/span><\/p>\n

- nie zaobserwowano, by podejmowane interwencje w odmienny spos\u00f3b oddzia\u0142ywa\u0142y na mas\u0119 i sk\u0142ad cia\u0142a,<\/span><\/p>\n

- nie zanotowano r\u00f3\u017cnic w spoczynkowej przemianie materii, ani w poziomie hormon\u00f3w reguluj\u0105cych \u0142aknienie<\/a>, takich jak grelina i peptyd YY,<\/span><\/p>\n

- nie zanotowano tak\u017ce rozbie\u017cno\u015bci w st\u0119\u017ceniu hormon\u00f3w tarczycy,<\/span><\/p>\n

- osoby unikaj\u0105ce \u015bniada\u0144 mia\u0142y ni\u017csz\u0105 termogenez\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z wysi\u0142kiem fizycznym w godzinach porannych, ale w p\u00f3\u017aniejszym okresie ulega\u0142o to kompensacji.<\/span><\/p>\n

- nie zanotowano r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy interwencjami w poziomie lipid\u00f3w (LDL, HDL, cholesterol ca\u0142kowity i triglicerydy) i st\u0119\u017ceniu bia\u0142ka C-reaktywnego.<\/span><\/p>\n

- co ciekawe, przy zastosowaniu testu obci\u0105\u017cenia glukoz\u0105 zaobserwowano wy\u017csz\u0105 odpowied\u017a ze strony insuliny w grupie unikaj\u0105cej \u015bniada\u0144! Innymi s\u0142owy unikanie \u015bniada\u0144 wp\u0142ywa\u0142o niekorzystnie na wra\u017cliwo\u015b\u0107 insulinow\u0105.<\/a><\/span><\/p>\n

Powy\u017csze obserwacje s\u0105 ciekawe z co najmniej dw\u00f3ch powod\u00f3w: <\/b>po pierwsze wskazuj\u0105 one, \u017ce wbrew propagatorom jedzenia \u015bniada\u0144 - unikanie tego posi\u0142ku wcale nie prowadzi do objadania si\u0119 w p\u00f3\u017aniejszych posi\u0142kach, a po drugie pokazuj\u0105 - wbrew opiniom \u201eprzeciwnik\u00f3w\u201d spo\u017cywania \u015bniada\u0144, \u017ce rezygnacja z tego posi\u0142ku wcale nie nasila utraty tkanki t\u0142uszczowej, ani te\u017c \u2013 nie poprawia wra\u017cliwo\u015bci insulinowej, a w tym aspekcie akurat wr\u0119cz mo\u017ce nie\u015b\u0107 za sob\u0105 skutek odwrotny! Jest to jednak jedno, drobne badania (niewielka ilo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w), kt\u00f3rzy byli ma\u0142o aktywni fizycznie. Wzi\u0119\u0142y w nim udzia\u0142 jednostki borykaj\u0105ce si\u0119 z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a, nie powinno si\u0119 wi\u0119c przenosi\u0107 zanotowanych wniosk\u00f3w w spos\u00f3b bezpo\u015bredni na osoby szczup\u0142e i wysportowane, na szcz\u0119\u015bcie istniej\u0105 te\u017c dane prowadzone z udzia\u0142em os\u00f3b o prawid\u0142owej masie cia\u0142a i odnosz\u0105ce si\u0119 do aktywno\u015bci fizycznej.<\/span><\/p>\n

Chc\u0105c uzupe\u0142ni\u0107 wnioski p\u0142yn\u0105ce z przytoczonego powy\u017cej badania warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wyniki innego eksperymentu<\/b>, w przypadku kt\u00f3rego nieotyli uczestnicy mieli za zadanie wykona\u0107 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105. W pr\u00f3bie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 10 zdrowych m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy na co dzie\u0144 spo\u017cywali \u015bniadania. Ochotnicy zostali przypisani losowo do jednego z dw\u00f3ch protoko\u0142\u00f3w:<\/span><\/p>\n

- pierwszy protok\u00f3\u0142 zak\u0142ada\u0142 spo\u017cycie \u015bniadania (dostarczaj\u0105cego \u015brednio oko\u0142o 700 kcal), po czym pozwala\u0142 on na spo\u017cywanie energii bez ogranicze\u0144 (ad libitum) w kolejnych posi\u0142kach. Po oko\u0142o 9 godzinach od pierwszego posi\u0142ku uczestnicy mieli za zadanie wykona\u0107 30-minutowy protok\u00f3\u0142 treningowy na rowerze stacjonarnym (60% VO2max), zako\u0144czony 30-minutowym wysi\u0142kiem maksymalnym \u2013 r\u00f3wnie\u017c na tym samym urz\u0105dzeniu (czyli nie by\u0142 to rekreacyjny trening).<\/span><\/p>\n

- drugi protok\u00f3\u0142 wygl\u0105da\u0142 dok\u0142adnie tak samo jak ten opisany powy\u017cej z tym, \u017ce zak\u0142ada\u0142 on wykluczenie \u015bniadania. Tak wi\u0119c i w tym wypadku uczestnicy mogli w p\u00f3\u017aniejszych porach je\u015b\u0107 ile chcieli, a w drugiej po\u0142owie dnia wykonywali trening, taki sam jak ten z protoko\u0142u pierwszego.<\/span><\/p>\n

Co by\u0142o przedmiotem badania i jakie obserwacje poczynili jego autorzy? Wnioski okaza\u0142y si\u0119 co najmniej interesuj\u0105ce [2]:<\/b><\/span><\/p>\n

- okaza\u0142o si\u0119, \u017ce omini\u0119cie \u015bniadania powodowa\u0142o wyra\u017any wzrost spo\u017cycia energii w kolejnych posi\u0142kach, niemniej jednak dobowa poda\u017c kalorii by\u0142a wi\u0119ksza w przypadku spo\u017cywania \u015bniadania \u2013 i to o oko\u0142o 19%! Oznacza to, \u017ce w tej pr\u00f3bie akurat rezygnacja ze spo\u017cywania \u015bniada\u0144 przyczynia\u0142a si\u0119 do zmniejszenia poboru energii z po\u017cywienia.<\/a><\/span><\/p>\n

- st\u0119\u017cenie acetylowanej greliny, glukagonopodobnego peptydu-1, glukozy by\u0142y podobne w obu grupach. Drobne r\u00f3\u017cnice dotyczy\u0142y poziomu insuliny \u2013zaobserwowano, \u017ce spo\u017cywanie \u015bniada\u0144 powodowa\u0142o wzrost wydzielania tego hormonu w okresie dopo\u0142udniowym, a omijanie \u015bniada\u0144 \u2013 wzrost w okresie popo\u0142udniowym \u2013 co uzna\u0107 nale\u017cy za do\u015b\u0107 logiczne.<\/span><\/p>\n

- zaobserwowano tak\u017ce, \u017ce omijanie \u015bniadania prowadzi do obni\u017cenia wydolno\u015bci: skutkiem porannego postu by\u0142o zmniejszenie ca\u0142kowitej ilo\u015bci wykonanej pracy podczas treningu! Jest to niezwykle ciekawe, bo przecie\u017c trening nie by\u0142 wykonywany na czczo!<\/span><\/p>\n

Komentarz<\/b><\/span><\/h4>\n

Jak wida\u0107 obserwacje poczynione w drugim badaniu nie pokrywaj\u0105 si\u0119 w pe\u0142ni z wnioskami z badania pierwszego. Za ten fakt odpowiada\u0107 mo\u017ce cho\u0107by to, \u017ce by\u0142y pewne r\u00f3\u017cnice w protoko\u0142ach interwencyjnych, nie bez znaczenia by\u0142 te\u017c zapewne fakt, i\u017c istnia\u0142y wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy uczestnikami: w pierwszej pr\u00f3bie ochotnicy byli otyli, w drugiej \u2013 szczupli (\u015brednio 17% tkanki t\u0142uszczowej) i aktywni fizycznie. Mo\u017ce to sugerowa\u0107, \u017ce omijanie \u015bniada\u0144 ma inne skutki w zakresie poboru energii u os\u00f3b nieaktywnych z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a, a inne u os\u00f3b regularnie trenuj\u0105cych, z prawid\u0142owym poziomem tkanki t\u0142uszczowej.<\/span><\/p>\n

W tym miejscu warto podkre\u015bli\u0107 dwie kolejne, istotne kwestie:<\/span><\/strong><\/p>\n

Po pierwsze: po analizie w\/w pracy nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce omijanie \u015bniada\u0144 przez osoby, kt\u00f3re na co dzie\u0144 je jadaj\u0105 doprowadza do spontanicznego zmniejszenia spo\u017cycia energii, ale w zamian - istniej\u0105 przes\u0142anki by uwa\u017ca\u0107, \u017ce unikanie \u015bniada\u0144 mo\u017ce obni\u017ca\u0107 zdolno\u015bci wysi\u0142kowe (przynajmniej os\u00f3b szczup\u0142ych i trenuj\u0105cych \u2013 nawet gdy trening wykonywany jest po jednym z kolejnych posi\u0142k\u00f3w).<\/span><\/p>\n

Po drugie: przynajmniej przytoczone dane wskazuj\u0105, i\u017c unikanie \u015bniada\u0144 nie poprawia wra\u017cliwo\u015bci insulinowej (osoby bior\u0105c udzia\u0142 w badaniu nie mia\u0142y jednak z tym parametrem problem\u00f3w). <\/span><\/p>\n

Co znamienne, znowu\u017c badanie by\u0142o drobne, wzi\u0119\u0142o w nim udzia\u0142 zaledwie 10 ochotnik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Inna perspektywa<\/b><\/span><\/h4>\n

Opisane powy\u017cej wnioski dotycz\u0105ce zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy omijaniem \u015bniada\u0144 a spontaniczn\u0105 poda\u017c\u0105 energii znalaz\u0142y potwierdzenie w opublikowanej w kwietniu niniejszego roku pracy opartej na analizie wynik\u00f3w badania, w kt\u00f3rym tak\u017ce wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 osoby trenuj\u0105ce. Tym razem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce omijanie \u015bniadania, kt\u00f3re - uwaga by\u0142o jednocze\u015bnie posi\u0142kiem przedtreningowym - prowadzi do spadku spontanicznej poda\u017cy energii [3]. Osadzaj\u0105c wyniki tego studium w innym kontek\u015bcie mo\u017cna wr\u0119cz stwierdzi\u0107, \u017ce mo\u017ce to nie tyle samo omini\u0119cie \u015bniadania, co wykonanie treningu na czczo niesie za sob\u0105 wspomniane powy\u017cej korzy\u015bci (spadek spo\u017cycia kcal). Tyle, \u017ce nie wszystkie badania tak\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 potwierdzaj\u0105. Przyk\u0142adowo w studium, w kt\u00f3rym wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 osoby z cukrzyc\u0105 typu 2<\/a> nie zanotowano takowych zale\u017cno\u015bci [4]. Mo\u017cliwe, \u017ce zawa\u017cy\u0142 stan zdrowia uczestnik\u00f3w, a mo\u017cliwe \u017ce na wynik wp\u0142yn\u0105\u0142 czas trwania pr\u00f3by (8 tygodni \u2013 to ju\u017c pozwala na pewn\u0105 adaptacj\u0119).<\/span><\/p>\n

Wnioski<\/b><\/span><\/h4>\n

Jak wida\u0107 wp\u0142yw konsumpcji lub omijania \u015bniada\u0144 na mas\u0119, sk\u0142ad cia\u0142a, og\u00f3lnie poj\u0119te zdrowie i parametry wysi\u0142kowe nie jest do ko\u0144ca jasny. W \u015bwietle dost\u0119pnej literatury mo\u017cna zaryzykowa\u0107 twierdzenie m\u00f3wi\u0105ce, i\u017c w niekt\u00f3rych wypadkach omijanie \u015bniada\u0144 pomaga obni\u017cy\u0107 dobow\u0105 poda\u017c energii, w badaniach naukowych nie zawsze ten efekt by\u0142 jednak notowany. Istniej\u0105 te\u017c pewne obawy, \u017ce niekiedy omijanie \u015bniada\u0144 mo\u017ce prowadzi\u0107 do lekkiego spadku zdolno\u015bci wysi\u0142kowych, cho\u0107 trudno powiedzie\u0107 na ile ten wp\u0142yw jest znacz\u0105cy i czy przypadkiem po pewnym czasie powtarzania danej praktyki (jak omijanie \u015bniadania) jej znaczenie nie ulega systematycznemu zmniejszeniu zar\u00f3wno w kontek\u015bcie wydolno\u015bci jak i spontanicznej poda\u017cy energii. Z pewno\u015bci\u0105 natomiast nale\u017cy mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 co do prawdziwo\u015bci twierdzenia m\u00f3wi\u0105cego, i\u017c omijanie \u015bniada\u0144 samo w sobie przyczynia si\u0119 do poprawy wra\u017cliwo\u015bci insulinowej.<\/a> Raczej na taki efekt nie ma co liczy\u0107. No i najwa\u017cniejszy wniosek wyp\u0142ywaj\u0105cy z przytoczonych danych: wiele wskazuje na to, \u017ce jedzenie lub omijanie \u015bniada\u0144 nie jest kwesti\u0105 a\u017c tak wa\u017cn\u0105 jak chcieliby tego tak gor\u0105cy entuzja\u015bci jak i gorliwi przeciwnicy spo\u017cywania tego posi\u0142ku. S\u0105 kwestie i du\u017co wi\u0119kszym znaczeniu, jak przede wszystkim jako\u015bciowy i ilo\u015bciowy dob\u00f3r pokarm\u00f3w spo\u017cywanych na co dzie\u0144. I warto o tym pami\u0119ta\u0107.<\/span><\/p>\n