S\u0142odkie ziemniaki s\u0105 to bulwy, rosn\u0105ce na korzeniach ro\u015bliny znanej oficjalnie pod nazw\u0105 Ipomoea batatas.<\/p>\n
Bataty s\u0105 bogate w przeciwutleniacz - beta-karoten<\/a>, kt\u00f3ry skutecznie zwi\u0119ksza poziom witaminy A<\/a> we krwi, szczeg\u00f3lnie u dzieci (1<\/a>, 2<\/a>, 3<\/a>, 4<\/a>).<\/p>\n S\u0142odkie ziemniaki s\u0105 po\u017cywne, bogate w b\u0142onnik<\/a>, bardzo syc\u0105ce i maj\u0105 smaczny, s\u0142odki posmak. Mog\u0105 by\u0107 przyrz\u0105dzone na wielu r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w, ale najcz\u0119\u015bciej s\u0105 gotowane, pieczone, parzone lub sma\u017cone.<\/p>\n S\u0142odkie ziemniaki s\u0105 z regu\u0142y pomara\u0144czowe, ale wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w innych kolorach, takich jak:\u00a0 bia\u0142y, czerwony, r\u00f3\u017cowy, fioletowy i \u017c\u00f3\u0142ty.<\/p>\n W niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach Stan\u00f3w Zjednoczonych i Kanady, s\u0142odkie ziemniaki s\u0105 nazywane yam. Jest to myl\u0105ce, poniewa\u017c bataty s\u0105 w rzeczywisto\u015bci zupe\u0142nie innym gatunkiem.<\/p>\n S\u0142odkie ziemniaki, pomimo tego, co mog\u0142oby si\u0119 nam wydawa\u0107 \u2013 nie s\u0105 wcale blisko spokrewnione z tradycyjnymi, zwyk\u0142ymi ziemniakami.<\/p>\n Warto\u015bci od\u017cywcze<\/strong><\/p>\n Surowy batat sk\u0142ada si\u0119 z wody (77%), w\u0119glowodan\u00f3w <\/a>(20,1%), bia\u0142ka <\/a>(1,6%), b\u0142onnika <\/a>(3%) i znikomej ilo\u015bci t\u0142uszczu <\/a>(5).<\/p>\n W\u0119glowodany<\/strong><\/p>\n \u015aredniej wielko\u015bci s\u0142odki ziemniak (gotowany, bez sk\u00f3ry) zawiera 27 gram\u00f3w w\u0119glowodan\u00f3w<\/a>. G\u0142\u00f3wnymi sk\u0142adnikami s\u0105 w\u0119glowodany <\/a>z\u0142o\u017cone (skrobia), kt\u00f3re stanowi\u0105 oko\u0142o 53% wszystkich w\u0119glowodan\u00f3w<\/a>.<\/p>\n Cukry proste, takie jak glukoza<\/a>, fruktoza<\/a>, sacharoza <\/a>i maltoza stanowi\u0105 32% zawarto\u015bci w\u0119glowodan\u00f3w <\/a>(2<\/a>).<\/p>\n Indeks glikemiczny<\/a> jest miar\u0105 tego, jak szybko ro\u015bnie poziom cukru we krwi<\/a> po spo\u017cytym posi\u0142ku. S\u0142odkie ziemniaki maj\u0105 \u015brednio-wysoki indeks glikemiczny<\/a>, waha si\u0119 on od 44-96 (6<\/a>). Z uwagi na stosunkowo wysoki indeks glikemiczny<\/a> batat\u00f3w, du\u017ce ilo\u015bci w jednym posi\u0142ku mog\u0105 by\u0107 nieodpowiednie dla diabetyk\u00f3w.<\/p>\n Gotowane s\u0142odkie ziemniaki zdaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 ni\u017cszy indeks glikemiczny<\/a> ni\u017c \u00a0bataty sma\u017cone lub pieczone \u00a0(7<\/a>).<\/p>\n Skrobia<\/strong><\/p>\n Skrobie <\/a>s\u0105 cz\u0119sto dzielone na 3 r\u00f3\u017cne kategorie w zale\u017cno\u015bci od tego jak s\u0105 trawione (8<\/a>).<\/p>\n Proporcje skrobi <\/a>w s\u0142odkich ziemniakach s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n B\u0142onnik<\/strong><\/p>\n Gotowane s\u0142odkie ziemniaki s\u0105 stosunkowo bogate w b\u0142onnik<\/a>, \u00a0\u015bredniej wielko\u015bci bataty zawieraj\u0105 go oko\u0142o 3,8 g.<\/p>\n Rozpuszczalny b\u0142onnik <\/a>zawarty w batatach stanowi ok. 15-23% (w postaci pektyny), a nierozpuszczalny - 77-85% (w postaci celulozy, hemicelulozy i ligniny) (12<\/a>, 13<\/a>, 14<\/a>).<\/p>\n Rozpuszczalne w\u0142\u00f3kna, takie jak pektyna, mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 uczucie syto\u015bci, zmniejsza\u0107 \u0142aknienie i \u00a0redukowa\u0107 skoki cukru we krwi<\/a> poprzez spowalnianie trawienia cukru <\/a>i skrobi (15<\/a>, 16<\/a>).<\/p>\n Nierozpuszczalne w\u0142\u00f3kna s\u0105 zwi\u0105zane z r\u00f3\u017cnymi korzy\u015bciami pro zdrowotnymi<\/a>, takimi jak zmniejszenie ryzyka cukrzycy (17<\/a>, 18<\/a>, 19<\/a>) i poprawa zdrowia jelit (20<\/a>, 21<\/a>).<\/p>\n Bia\u0142ko<\/strong><\/p>\n \u015aredniej wielko\u015bci batat zawiera oko\u0142o 2 gram\u00f3w bia\u0142ka<\/a>, co jest relatywnie nisk\u0105 warto\u015bci\u0105.<\/p>\n S\u0142odkie ziemniaki zawieraj\u0105 unikalne bia\u0142ka<\/a>, zwane sporaminami, kt\u00f3re stanowi\u0105 ponad 80% ca\u0142kowitej ilo\u015bci bia\u0142ek <\/a>w nich zawartych (14<\/a>).<\/p>\n Sporaminy s\u0105 wytwarzane w ziemniaku, gdy ro\u015blina jest nara\u017cona na uszkodzenie fizyczne, w celu u\u0142atwienia regeneracji i \u201egojenia\u201d. Najnowsze badania sugeruj\u0105, \u017ce bia\u0142ka <\/a>te maj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwutleniaj\u0105ce (22<\/a>).<\/p>\n Pomimo relatywnie niskiej zawarto\u015bci bia\u0142ka<\/a>, s\u0142odkie ziemniaki s\u0105 wa\u017cnym jego \u017ar\u00f3d\u0142em w wielu krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119 (14<\/a>, 23<\/a>).<\/p>\n Witaminy i minera\u0142y<\/strong><\/p>\n S\u0142odkie ziemniaki s\u0105 bogate w wiele witamin i minera\u0142\u00f3w<\/a>, stanowi\u0105 doskona\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142o beta-karotenu<\/a>, witaminy C<\/a> i potasu<\/a>.<\/p>\n Poni\u017cej wymienili\u015bmy g\u0142\u00f3wne witaminy i minera\u0142y<\/a>, kt\u00f3re mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w batatach:<\/p>\n Inne zwi\u0105zki ro\u015blinne<\/strong><\/p>\n Podobnie jak inne ro\u015bliny, s\u0142odkie ziemniaki zawieraj\u0105 szereg zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na nasze zdrowie<\/a>.<\/p>\n Dzia\u0142anie antyoksydacyjne <\/a>s\u0142odkich ziemniak\u00f3w ro\u015bnie wraz z intensywno\u015bci\u0105 koloru ich mi\u0105\u017cszu. Jest najwi\u0119ksze w kolorowych odmianach, takich jak fioletowa, pomara\u0144czowa i czerwona (1<\/a>, 29<\/a>, 30<\/a>).<\/p>\n Absorpcja witaminy C<\/a> i pewnych przeciwutleniaczy zwi\u0119ksza si\u0119 po gotowaniu, a absorpcja innych zwi\u0105zk\u00f3w ro\u015blinnych mo\u017ce si\u0119 nieznacznie zmniejszy\u0107 (35<\/a>, 36<\/a>, 37<\/a>, 38<\/a>).<\/p>\n S\u0142odkie ziemniaki kontra zwyk\u0142e ziemniaki<\/strong><\/p>\n Wiele os\u00f3b zast\u0119puje tradycyjne ziemniaki batatami, wierz\u0105c, \u017ce jest to lepszy wyb\u00f3r. Por\u00f3wnajmy zatem te dwa produkty.<\/p>\n Podsumowuj\u0105c, s\u0142odkie ziemniaki maj\u0105 ni\u017cszy indeks glikemiczny<\/a>, s\u0105 lepszym \u017ar\u00f3d\u0142em b\u0142onnika <\/a>i zapewniaj\u0105 podobne lub nieco wy\u017csze poziomy witamin <\/a>i sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych <\/a>(zw\u0142aszcza witaminy A<\/a>) ni\u017c zwyk\u0142e ziemniaki. Korzy\u015bci zdrowotne<\/strong><\/p>\n Badania potwierdzi\u0142y, \u017ce spo\u017cywanie s\u0142odkich ziemniak\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 z popraw\u0105 og\u00f3lnego stanu zdrowia <\/a>(41<\/a>).<\/p>\n Bataty by\u0142y badane g\u0142\u00f3wnie pod k\u0105tem ich wp\u0142ywu na niedob\u00f3r witaminy A<\/a>, regulacj\u0119 poziomu cukru we krwi<\/a> i aktywno\u015bci antyoksydacyjnej<\/a>.<\/p>\n Zapobieganie niedoborom witaminy A<\/strong><\/p>\n Witamina A<\/a> odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w naszym organizmie, a niedob\u00f3r tego sk\u0142adnika od\u017cywczego jest powa\u017cnym problemem w wielu krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119 (42<\/a>).<\/p>\n Niedob\u00f3r mo\u017ce powodowa\u0107 zar\u00f3wno tymczasowe jak i trwa\u0142e uszkodzenie oczu<\/a>, a nawet prowadzi\u0107 do \u015blepoty. Mo\u017ce te\u017c os\u0142abia\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d dzieci i kobiet <\/a>w ci\u0105\u017cy oraz matek karmi\u0105cych (14<\/a>, 42<\/a>).<\/p>\n S\u0142odkie ziemniaki s\u0105 doskona\u0142ym \u017ar\u00f3d\u0142em beta-karotenu<\/a>, kt\u00f3ry jest przekszta\u0142cany w witamin\u0119 A<\/a> w organizmie. Intensywno\u015b\u0107 zabarwienia \u017c\u00f3\u0142tego lub pomara\u0144czowego batatu jest bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z zawarto\u015bci\u0105 beta-karotenu<\/a> (43, 44<\/a>).<\/p>\n Jedzenie s\u0142odkich ziemniak\u00f3w jest bardzo dobr\u0105 metod\u0105 na uzupe\u0142nienie witaminy A<\/a> w diecie.<\/p>\n Regulacja poziomu cukru we krwi<\/strong><\/p>\n Pewien rodzaj s\u0142odkiego ziemniaka, z bia\u0142\u0105 sk\u00f3r\u0105 i mi\u0105\u017cszem (Caiapo), zosta\u0142 zbadany pod k\u0105tem redukcji objaw\u00f3w cukrzycy u os\u00f3b z cukrzyc\u0105 typu 2.<\/p>\n Caiapo mog\u0105 zmniejsza\u0107 st\u0119\u017cenie glukozy we krwi<\/a> i poziom cholesterolu <\/a>LDL, a tak\u017ce zwi\u0119kszaj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119 (45<\/a>, 46<\/a>, 47<\/a>).<\/p>\n Jednak\u017ce obecnie dost\u0119pne dane s\u0105 uznane za niewystarczaj\u0105ce do udowodnienia skuteczno\u015bci s\u0142odkich ziemniak\u00f3w w leczeniu cukrzycy typu 2 (48<\/a>). Konieczne s\u0105 dalsze badania przeprowadzone na ludziach.<\/p>\n Redukcja uszkodze\u0144 oksydacyjnych oraz zmniejszenie ryzyka nowotwor\u00f3w <\/strong><\/p>\n Oksydacyjne uszkodzenia kom\u00f3rek s\u0105 cz\u0119sto wi\u0105zane ze zwi\u0119kszonym ryzykiem raka. Dieta <\/a>bogata w przeciwutleniacze, takie jak karotenoidy<\/a>, redukuje ryzyko niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w, np. raka \u017co\u0142\u0105dka, nerek, piersi (49<\/a>, 50<\/a>, 51<\/a>, 52<\/a>).<\/p>\n Badania wykaza\u0142y, \u017ce s\u0142odkie ziemniaki zawieraj\u0105 silne antyoksydanty<\/a>, kt\u00f3re mog\u0105 neutralizowa\u0107 wolne rodniki, czyli szkodliwe substancje, kt\u00f3re mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko rozwoju raka. Fioletowe ziemniaki maj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 przeciwutleniaj\u0105c\u0105 (14<\/a>, 53<\/a>)<\/p>\n Przeciwutleniaj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci fioletowych s\u0142odkich ziemniak\u00f3w, okaza\u0142y si\u0119 3 razy wi\u0119ksze ni\u017c w\u0142a\u015bciwo\u015bci bor\u00f3wki (53<\/a>).<\/p>\n Efekty niepo\u017c\u0105dane<\/strong><\/p>\n S\u0142odkie ziemniaki s\u0105 dobrze tolerowane przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji.<\/p>\n Jednak maj\u0105 one do\u015b\u0107 wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 substancji zwanych szczawianami, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 problemy u ludzi, kt\u00f3rzy maj\u0105 sk\u0142onno\u015bci do powstawania kamieni nerkowych (54<\/a>).<\/p>\n Podsumowanie<\/strong><\/p>\n Bataty to doskona\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142o witaminy A<\/a> (w postaci beta-karotenu<\/a>), jak te\u017c wielu innych witamin<\/a>, minera\u0142\u00f3w <\/a>i zwi\u0105zk\u00f3w ro\u015blinnych.<\/p>\n S\u0142odkie ziemniaki nios\u0105 wiele korzy\u015bci zdrowotnych, takich jak poprawa regulacji poziomu cukru we krwi<\/a>, uzupe\u0142nienie witaminy A<\/a> i zmniejszone ryzyko kilku rodzaj\u00f3w nowotwor\u00f3w.<\/p>\n Podsumowuj\u0105c, s\u0142odkie ziemniaki s\u0105 po\u017cywne, tanie, smakuj\u0105 wy\u015bmienicie i s\u0105 bardzo \u0142atwe do w\u0142\u0105czenia do diety.<\/strong><\/em><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" S\u0142odkie ziemniaki s\u0105 to bulwy, rosn\u0105ce na korzeniach ro\u015bliny znanej oficjalnie pod nazw\u0105 Ipomoea batatas. Bataty s\u0105 bogate w przeciwutleniacz…<\/p>\n","protected":false},"author":109,"featured_media":8176,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78,45],"tags":[],"class_list":["post-8175","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawoski-kulinarne","category-odzywianie"],"yoast_head":"\n\n
\n
\n
\n
\nNa podstawie niniejszego opracowania, s\u0142odkie ziemniaki s\u0105 faktycznie lepszym wyborem.<\/p>\n