Czy badania spożycia pokarmów prowadzone w laboratorium mają sens? Czy da się prowadzić badania naukowe w domach uczestników?
Z pewnością niejednokrotnie wielu z Was zastanawiało się nad tym czy badania prowadzone w warunkach laboratoryjnych mają w ogóle jakiś sens. Sam często w dyskusjach otrzymuję od oponentów argumenty pod tytułem „ale takich warunków nie ma na co dzień”, ale przecież nikt nie je w posiłku samej glukozy (odniesienie do wyników badań doustnego testu obciążenia glukozą) i tym podobne. O ile w przypadku oznaczeń biochemicznych dyskusje tego typu nie powinny w ogóle mieć miejsca (próba możliwej standaryzacji warunków celem odniesienia uzyskanego wyniku do norm referencyjnych) Jak jednak wygląda sytuacja w badaniach innego typu – gdzie oceny są nieco subiektywne i nie mamy jednoznacznego, „twardego” wyniku.
Ciekawej próby podjął się zespół pod kierownictwem Pasman. Ich praca „Subjective feelings of appetite of wholegrain breakfasts evaluated under controlled, laboratory and ‘at home’ conditions.” miała na celu ustalenie czy badanie pacjentów w laboratorium różni się czymś od ich badania w neutralnym środowisku – domu. Nie były to jednak badania laboratoryjne, a wspomniane przeze mnie badania oparte o stwierdzenia uczestników – w tym konkretnym wykorzystywano analogową skalę VAS (polecam sprawdzić u wujka Google co to jeśli nie wiedzie, dosyć często pojawia się w badaniach związanych z suplementacją i żywieniem).
Wspomniani naukowcy zadali sobie pytanie - skoro zwyczajowo jemy w domu to czy aby przypadkiem „zmuszanie” nas do posiłku i jego oceny w warunkach laboratoryjnym będzie dobrym pomysłem i nie doprowadzi do pewnych zafałszowań? Rozpoczęli oni współpracę z 70 kobietami (finalnie wszystkie etapy ukończyło 32 z nich ) w wieku 18-49 lat, odżywiających się na co dzień całkiem nie najgorzej (BMI 21,6-33,1 – średnia 26,8, a więc lekka nadwaga, brak ograniczeń żywieniowych wg specjalistycznego kwestionariusza, spożycie błonnika 10-30g/d). Interwencja jaką zaserwowani badanym naukowcy była co najmniej ciekawa.
Zaproponowali oni uczestnikom 5 różnych zestawów śniadaniowych (2 oparte na pieczywie, 2 oparte na płatkach zbożowych i jedno oparte na smażonych jajkach). Każde ze śniadań uczestnicy spożywali zarówno w warunkach laboratoryjnych, jak również w domowym zaciszu. Nie jest wiec trudnym by zliczyć, ze w badaniu wykorzystano aż 320 zestawów posiłków. Jednocześnie tylko 6 spośród nich nie zostało całościowo spożytych, a więc „poziom wiarygodności” wydaje się być bardzo duży! Głównym celem było określenie jak po posiłkach czuli się ankietowani (zgłaszali to za pomocą laptopów). Oceniano poziom głodu, sytości, pełności, a także chęć jedzenia i spożywanie posiłków w późniejszym czasie. Oceny dokonywano w momencie przystąpienia do śniadania, a następnie po 15, 30, 45, 60, 90, 120, 150, 180, 210 i 250 minutach.