Czy warto stosować sztuczne słodziki jako alternatywę dla tradycyjnego cukru stołowego?

Mateusz Durbas

Obserwuje się w ostatnich latach wzrost zarówno dostępności na rynku, jak i powszechności stosowania produktów spożywczych zawierających bezkaloryczne lub niskokaloryczne substancje słodzące, które stanowią alternatywę dla tradycyjnego białego cukru stołowego, gwarantującą równie słodki smak spożywanych w ciągu dnia posiłków oraz napojów, jednak bez niepotrzebnego narażenia na pobór dodatkowej energii [1].

Spożycie słodzików a zdrowie

Z całą pewnością, duża liczba publikacji naukowych w tej materii wskazuje, że brakuje jednoznacznych dowodów zarówno na korzystny, jak i szkodliwy wpływ spożycia bezkalorycznych słodzików na apetyt, krótkoterminową konsumpcję pokarmu, ryzyko zachorowania na raka, cukrzycę typu 2, przewlekłą chorobę nerek, próchnicę, przyrost masy ciała i ryzyko otyłości, bóle głowy, depresję, funkcje poznawcze, zaburzenia neurologiczne i behawioralne, ryzyko przedwczesnego porodu, ryzyko sercowo-naczyniowe, dlatego potrzebne są dalsze dobrze zaprojektowane badania [1]. W opublikowanej dwa lata temu systematycznej pracy przeglądowej i metaanalizie zaobserwowano, że dowody pochodzące z 7 randomizowanych kontrolowanych badań z udziałem ponad 1000 osób wyraźnie nie potwierdziły spodziewanych korzyści płynących ze spożycia nieodżywczych substancji słodzących dla zarządzania masą ciała, natomiast dane z 30 badań obserwacyjnych, trwających średnio 10 lat i obejmujących blisko 406 tysięcy osób wykazały, że rutynowe przyjmowanie sztucznych słodzików może wiązać się ze zwiększonym wskaźnikiem BMI i podwyższonym ryzykiem kardiometabolicznym [2].

W innej metaanalizie 15 randomizowanych kontrolowanych badań, której celem była ocena wpływu niskokalorycznych substancji słodzących na skład i masę ciała uczestników obniżeniu uległy wszystkie badane parametry, w tym masa ciała (- 0,80 kg), wskaźnik masy ciała BMI (- 0,24 kg/m2), masa tłuszczu (- 1,10 kg) i obwód talii (- 0,83 cm) w wyniku zastąpienia cukru mniej kalorycznymi lub całkowicie bezkalorycznymi słodzikami [3]. Międzynarodowi eksperci naukowi w dziedzinie żywności, dietetyki, endokrynologii, aktywności fizycznej, pediatrii, pielęgniarstwa, toksykologii i zdrowia publicznego, którzy spotkali się w Lizbonie na początku lipca 2017 roku w celu wypracowania konsensusu w sprawie stosowania niskokalorycznych i całkowicie bezkalorycznych słodzików jako substytutu cukru i innych kalorycznych substancji słodzących uznali, że wykorzystanie sztucznych słodzików zamiast cukru może nieść za sobą potencjalne korzyści, które obejmują m.in.: redukcję masy ciała, umiarkowaną poprawę kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą oraz zmniejszone ryzyko próchnicy i polepszenie stanu zdrowia jamy ustnej [4].

Sztuczne substancje słodzące w diecie dzieci i młodzieży

W opublikowanym trzy lata temu systematycznym przeglądzie oceniającym wpływ wczesnej ekspozycji kobiet w ciąży, niemowląt i dzieci do 12 roku życia na nieodżywcze substancje słodzące oraz długotrwały stan zdrowia metabolicznego u uczestników badania, stwierdzono, że wpływ konsumpcji słodzików na zdrowie metaboliczne dzieci jest niepewny, a sprzeczne dane sugerują potencjalnie ich niekorzystne oddziaływanie na wzrost wskaźnika BMI i zwiększenie zasobów tkanki tłuszczowej [5]. Z kolei eksperci Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) wydali pod koniec 2017 roku stanowisko, w którym podkreślili, że zastąpienie cukru sztucznymi substancjami słodzącymi może zmniejszyć spożycie energii w krótkim okresie, lecz ich skuteczność i bezpieczeństwo jako długoterminowej strategii zarządzania masą ciała wymaga dalszej oceny, ponieważ brak jest w chwili obecnej takich badań z udziałem dzieci, dlatego naukowcy zaproponowali, że najlepszym rozwiązaniem jest unikanie przez dzieci nieodżywczych słodzików oraz skupienie się na zmniejszeniu spożycia substancji słodzących ogółem (kalorycznych i niekalorycznych), które wydaje się być lepszą koncepcją w walce z nadwagą i otyłością, aniżeli stosowanie sztucznych słodzików [6].

Podsumowanie

Pomimo, iż istnieje wiele kontrowersji wokół wpływu konsumpcji sztucznych substancji słodzących na zdrowie to ich bezpieczeństwo zostało zweryfikowane i potwierdzone zarówno przez Agencję Żywności i Leków (FDA), jak i Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, niemniej jednak mając na uwadze przytoczone w niniejszym artykule publikacje naukowe wciąż pozostaje wiele niejasności w tej materii, zwłaszcza w perspektywie długotrwałego ich spożycia [4]. Pomimo, iż wydaje się, że nieznaczne ilości nieodżywczych słodzików nie powinny wyrządzić nikomu poważnej szkody na zdrowiu, choć wskazana szczególna ostrożność u kobiet w ciąży, niemowląt i dzieci, to jednak lepszym zamiennikiem dla cukru stołowego będzie sięganie po umiarkowane ilości naturalnych substancji słodzących takich jak ksylitol, czy erytrytol.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *