Dieta i odżywianie › Wartości odżywcze produktów

Koniec hype’u na olej kokosowy nieunikniony. Bolesny upadek „mistrza”

02 Kwi 2019

Autor: Pawel Szewczyk Przeczytano: 243 Komentarze: 0

Hype na olej kokosowy zdaje się nieco milknąć. Jeszcze niedawno miał wielu zwolenników, spośród których niektórzy byli skłonni rzucać wyzwiskami, krytykować i opluwać (głównie w internecie naturalnie) wszystkich którzy mieli czelność powiedzieć cokolwiek nie będącego gloryfikacją tłuszczu pozyskiwanego z tych specyficznych orzechów. Po dziś dzień zastanawiam się skąd wzięło się jego grono zwolenników oraz, niestworzone wręcz, teorie o jego uzdrawiającej, prozdrowotnej i prosportowej mocy, a wśród nich m.in.

Wpływ przeciwzapalny (owszem, jednak jako kosmetyk stosowany na skórę, a nie pokarm)
Wpływ przeciwbakteryjny (j.w.)
Wpływ prosportowy (o czym niżej)
Wpływ ketogenny (również niżej słów parę)

Potencjalne zastosowania i efekty można by wymieniać, jednak niestety okazały się one najczęściej wyssane z palca… Czy kokos to to samo co MCT? O i tu jest pies pogrzebany! Zwolennicy produktów z kokosa często ekstrapolowali doniesienia związane z olejem MCT (zawierającym WYŁĄCZNIE kwasy tłuszczowe średniołańcuchowe o łańcuchu złożonym z 8 lub 10 atomów węgla) na zastosowanie w jadłospisie oleju kokosowego (który to kwasu kaprylowego - C8 i kaprynowego - C10 zawiera łącznie <20%, co obrazuje grafika -

Czy kwasy tłuszczowe średniołańcuchowe (MCT) w sporcie to dobry pomysł?

Ultra krótki przegląd (dotyczy MCT, nie kokosa!):

1998 – triatloniści, porównanie spożycia węglowodanów, węglowodanów z dodatkiem MCT lub samych MCT – brak poprawy
2000 – triatloniści – podaż węglowodanów, węglowodanów + MCT, placebo – brak poprawy
2003 – kolarze – podaż węglowodanów, węglowodanów + MCT + LCT (kwasy tłuszczowe długołańcuchowe) – brak poprawy
2015 – meta-analiza (13 RCT, n – 749) – zastąpienie LCT przez MCT u zdrowych dorosłych może wspierać redukcję masy ciała, obwodu bioder, pasa i tłuszczu trzewnego. Zaznacza się niekompletne dane i konflikty interesów w wielu analizowanych pracach.
2018 – możliwy wpływ MCT na wzrost biogenezy mitochondriów i proces metaboliczne w nich zachodzące
2018 – MCT szybciej niż LCT prowadzi do powstawania ciał ketonowych, minimalizuje efekt keto-adaptacji. Wpływ na nastrój pozostaje niejasny

Dieta ketogeniczna

A skoro jesteśmy przy ketozie…

Dzień przed powstaniem tego testu miała miejsce akceptacja do druku ciekawej pracy wprost z Kanady. Naukowcy postanowili sprawdzić jak odpowiada organizm (poprzez produkcję ciał ketonowych) po podaniu różnych kwasów tłuszczowych uznawanych za średniołańcuchowe. Zastosowano kwas kaprylowy (C8), kaprynowy (C10), Laurynowy (C12) lub typowy mix-MCT (C8+C10). Kwas kaprylowy okazał się być trzykrotnie silniej ketogenny od kaprynowego i około sześciokrotnie silniej ketogenny niż kwas laurynowy, będący główną składową… oleju kokosowego! Dotychczasowe doniesienia wskazują nam na to, iż kwas laurynowy w około 50% metabolizowany jest nie jak MCT, a jak LCT!!! (co również widnieje na powyżej przytoczonej grafice – zainteresowanych zapraszam do lektury zawartości 1 linku z bibliografii). Jednocześnie wyjaśniało by nam to kwestie jego znacznie słabszego wpływu na ketogenezę. Tak więc – nawet na diecie ketogennej olej kokosowy nie sprawdzi się zbytnio. No, chyba że naprawdę źle tolerujesz MCT. Pamiętaj jednak że większość z nas naprawdę słabo toleruje większe dawki oleju MCT („większe dawki:” to czasem nawet 3-5g!) i potrzebuje powolnej adaptacji – warto zacząć od dawek wręcz „kosmetycznych”, na poziomie ok. 1-2g, obserwując reakcję organizmu. Jeśli nie odczuwać dyskomfortu (przelewania, bulgotania), nie trapią Cię kurczowe bóle brzucha ani biegunka – możesz powolutku zwiększać dawki. Pytaniem otwartym pozostaje – czy na pewno potrzebujesz MCT, skoro skuteczność jego zastosowania w sporcie, w świetle doniesień naukowych, jest hmmm… powiedzmy – wątpliwa.

Podsumowanie

Olej kokosowy to nie MCT i absolutnie nie ma tu z czym dyskutować. To nie to samo i koniec. Żadnej ekstrapolacji wyników, żadnego porównywania i żadnych stwierdzeń „no ale w oleju kokosowym jest dużo średniołańcuchowych. D**a, żadne dużo. Jest głównie laurynowy, który biochemicznie może i średniołańcuchowy jest, natomiast fizjologicznie absolutnie tak się nie zachowuje. Jeśli stosujesz dietę ketogenną – możesz sięgnąć po olej kokosowy, wydaje się on być rozsądnym rozwiązaniem (jednak zdrowotnie pozostawia wiele do życzenia więc nie szarżuj i dbaj o dobór pozostałych źródeł tłuszczów), MCT jednak będzie wyborem trafniejszym. W innym wypadku, kiedy w Twojej diecie figuruje większa ilość węglowodanów - olej kokosowy wykorzystuj sporadycznie, raczej jako ciekawy dodatek smakowy, aniżeli źródło tłuszczu. Nie daj sobie też wmówić jego prosportowych (czy tym bardziej prozdrowotnych!) właściwości – nie ma na nie żadnych przekonujących dowodów.

Bibliografia