Akkermansia muciniphila – na co pomaga? Działanie i właściwości

Akkermansia muciniphila to jedna z najczęściej badanych bakterii jelitowych ostatniej dekady. Bytuje w warstwie śluzu jelita grubego, a u zdrowych, szczupłych osób stanowi nawet kilka procent całej mikrobioty. Jej liczebność potrafi się jednak zmieniać – zależy m.in. od diety, wieku i stanu metabolicznego. Na co pomaga Akkermansia muciniphila i czy faktycznie warto ją suplementować? Sprawdźmy!

Czym jest Akkermansia muciniphila?

Akkermansia muciniphila to bakteria Gram-ujemna z typu Verrucomicrobia. Odkryto ją w 2004 roku, a swoją nazwę zawdzięcza mikrobiologowi Antoonowi Akkermansowi oraz mucynie, którą się żywi.

Mucyna to główny składnik warstwy śluzu wyściełającej jelito grube. Akkermansia rozkłada ją, czerpiąc z niej energię, dzięki czemu może utrzymywać się w jelicie również wtedy, gdy podaż błonnika jest ograniczona.

Mogłoby się wydawać, że żywiąc się śluzem, bakteria ta osłabia ścianę jelita. Mechanizm działa jednak odwrotnie – degradacja mucyny pobudza komórki kubkowe nabłonka do jej ponownej produkcji. W efekcie warstwa ochronna staje się grubsza i bardziej szczelna.

Jak Akkermansia zasiedla jelita i dlaczego ubywa jej z wiekiem?

Akkermansia muciniphila pojawia się w jelitach bardzo wcześnie. Wykryto ją u 16% jednomiesięcznych niemowląt i aż u ponad 70% półrocznych dzieci. Z wiekiem jej liczebność początkowo rośnie, a w późniejszych latach życia stopniowo maleje.

U seniorów stężenie bakterii z gatunku Akkermansia jest wyraźnie niższe – wynika to przede wszystkim ze zmiany w ilości i jakości produkowanego śluzu. Wyjątek stanowią zdrowi stulatkowie bez chorób przewlekłych. U nich poziom bakterii bywa zaskakująco wysoki, dlatego naukowcy sugerują, że może być ona potencjalnym markerem długowieczności. Jednak zależność ta pozostaje przedmiotem dalszych badań.

Ile bakterii z gatunku Akkermansia znajduje się w jelitach? Szacuje się, że jest to ok. 0,5%-5% całkowitej mikrobioty w jelicie grubym. Na ten poziom oddziałuje szereg czynników, w tym:

dieta, w szczególności stopień przetworzenia spożywanego jedzenia,
aktywność fizyczna,
wiek,
liczba przyjętych w życiu antybiotyków,
masa ciała,
stan metaboliczny.

Na co pomaga Akkermansia muciniphila?

Dotychczasowe badania sugerują, że Akkermansia muciniphila może wspierać prawidłowe funkcjonowanie procesów metabolicznych, w tym wrażliwość na insulinę, kontrolę glikemii oraz integralność bariery jelitowej. Jej obniżone stężenie obserwuje się w przebiegu cukrzycy typu 2, otyłości, nadciśnienia, schorzeń wątroby i chorób zapalnych jelit.

Metabolizm, masa ciała i cukrzyca typu 2

Najmocniejsze dowody dotyczą wpływu Akkermansii na zdrowie metaboliczne. W badaniu Depommier i wsp. (2019) 32 osoby z nadwagą lub otyłością i insulinoopornością przez 3 miesiące stosowały Akkermansia muciniphila w formie żywej lub pasteryzowanej. Ochotnicy przyjmowali codziennie dawkę na poziomie komórek tego szczepu.

Pasteryzowana forma poprawiła wrażliwość na insulinę o blisko 29%, obniżyła insulinemię o ponad 30% i zmniejszyła stężenie cholesterolu całkowitego o niespełna 9%. Zaobserwowany spadek masy ciała i obwodu bioder był niewielki i nie osiągnął istotności statystycznej. To ważne zastrzeżenie – Akkermansia muciniphila nie należy traktować jako bakterii odchudzającej, a raczej jako element wsparcia procesów metabolicznych.

Za część tych efektów odpowiada pobudzanie wydzielania GLP-1 – hormonu inkretynowego zwiększającego uczucie sytości i wspierającego poposiłkowy wyrzut insuliny. Jest to ten sam szlak metaboliczny, który stanowi cel działania agonistów receptora GLP-1 stosowanych w leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości.

Bariera jelitowa i stan zapalny

Jednym z kluczowych warunków zdrowia ogólnoustrojowego jest szczelność bariery jelitowej. Jej osłabienie umożliwia przenikanie do krwiobiegu fragmentów bakteryjnych, m.in. lipopolisacharydów (LPS), co skutkuje endotoksemią metaboliczną – przewlekłym stanem zapalnym niskiego stopnia o podłożu jelitowym.

Akkermansia muciniphila oddziałuje na barierę jelitową na kilka sposobów:

pogrubia warstwę ochronnego śluzu,
wzmacnia połączenia ścisłe między komórkami nabłonka,
obniża stężenie LPS oraz markerów zapalnych, takich jak TNF-α czy IL-6,
wytwarza krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), m.in. maślan i octan, stanowiące pożywkę dla komórek jelita.

Wątroba i oś jelito-mózg

Szczelne jelito to mniejsze obciążenie dla wątroby – im mniej toksyn i fragmentów bakteryjnych przenika z przewodu pokarmowego, tym sprawniej narząd radzi sobie z detoksykacją.

Przegląd 13 badań na zwierzętach Asghari i wsp. (2025) wskazuje, że w przebiegu niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD, obecnie częściej określanej jako MASLD) obserwowano obniżenie poziomu enzymów wątrobowych, ograniczenie stanu zapalnego oraz zmniejszenie stopnia stłuszczenia wątroby.

Jej wpływ sięga dalej – również do układu nerwowego. Bakteria działa na oś jelito-mózg, stymulując syntezę serotoniny w jelitach, a wydzielane przez nią pęcherzyki zewnątrzkomórkowe potrafią przekraczać barierę krew-mózg. To obiecujący kierunek badań, choć większość dowodów pochodzi na razie z modeli zwierzęcych.

Akkermansia – probiotyk nowej generacji

Akkermansia jako probiotyk odznacza się wyjątkową cechą. O ile klasyczne preparaty wymagają, aby bakterie dotarły do jelita w żywej formie, w przypadku tego gatunku wystarczy wariant pasteryzowany – czyli nieżywy.

Wyjaśnienie tego fenomenu przyniosła praca Plovier i wsp. (2016). Wykazano w niej, że za część efektów Akkermansii odpowiada białko Amuc_1100 znajdujące się w jej zewnętrznej błonie, które jest termostabilne w temperaturze pasteryzacji. Łączy się ono z receptorem TLR2 nabłonka jelita, poprawiając integralność bariery i odtwarzając część metabolicznych korzyści całej bakterii.

To tłumaczy, dlaczego Akkermansia muciniphila jest często określana mianem postbiotyku – środka działającego poprzez składniki strukturalne, a nie żywą komórkę bakteryjną. Rozwiązuje to też problem produkcyjny – Akkermansia jest trudnym w hodowli beztlenowcem, a forma pasteryzowana jest stabilna i nie wymaga lodówki.

Status pasteryzowanej Akkermansii potwierdzają instytucje regulacyjne. W 2021 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wydał naukową opinię uznającą ją za nową żywność (novel food), zgodnie z rozporządzeniem 2015/2283.

Jak naturalnie zwiększyć poziom Akkermansii w jelitach?

Suplementacja nie jest jedyną drogą zwiększenia liczebności Akkermansii. Probiotyk z bakterią stanowią jedynie dodatek do codziennych nawyków, a kluczową rolę odgrywają tu dieta i styl życia.

Dieta dla mikrobiomu

Większej liczebności Akkermansia muciniphila sprzyja dieta roślinna, oparta na nieprzetworzonej żywności. Jadłospis wysokotłuszczowy i wysokocukrowy działa odwrotnie.

Do menu warto włączyć:

polifenole – obecne w owocach jagodowych, winogronach, granacie, zielonej herbacie, kakao, oliwie z oliwek i przyprawach, np. kurkumie,
błonnik prebiotyczny – inulina i galaktooligosacharydy zawarte w cykorii, cebuli, czosnku, porze i topinamburze,
otręby owsiane – w jednym z badań ich regularne spożycie u osób z umiarkowaną hipercholesterolemią zwiększało liczebność Akkermansii i poprawiało profil lipidowy,
kiszonki i fermentowane produkty mleczne, m.in. jogurt naturalny,
kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA) z tłustych ryb – choć większość danych pochodzi z badań na zwierzętach i modeli in vitro.

Post i inne czynniki

Akkermansia muciniphila do wzrostu potrzebuje wyłącznie mucyny, która powstaje w jelicie niezależnie od posiłków. Dlatego utrzymuje się nawet przy ograniczonej podaży pożywienia. W badaniach jej liczebność rosła po okresach głodówki – stąd zainteresowanie postem przerywanym jako narzędziem modulacji mikrobioty.

Dla poziomu Akkermansia muciniphila znaczenie mają również:

regularna, umiarkowana aktywność fizyczna,
przyjmowanie metforminy – leku pierwszego rzutu w cukrzycy typu 2,
wyrównany poziom witaminy D,
redukcja nadmiernej masy ciała.

Polecane produkty

Bestseller

GUTHABITS

Akkermansia muciniphila Akk11 60 kaps.

149,00 zł

ALINESS

Psychobiotyk BIFIZEN 6,5 mld 30 kaps.

49,90 zł

HEPATICA

5.0

Enzymy Trawienne + Probiotyk 180 kaps.

45,00 zł

Suplementacja Akkermansia muciniphila – co warto wiedzieć

Po preparat z Akkermansia muciniphila sięgają zwykle osoby zmagające się z zaburzeniami metabolicznymi – insulinoopornością, cukrzycą typu 2, nadwagą czy stłuszczeniem wątroby. Z suplementacji korzystają również ci, którzy świadomie dbają o szczelność bariery jelitowej i kondycję mikrobioty. Warto jednak pamiętać, że bez zmiany diety i stylu życia efekty będą ograniczone, ponieważ bakteria potrzebuje sprzyjającego środowiska, aby się utrzymać.

Czy Akkermansia muciniphila może szkodzić?

Zdrowi dorośli mogą bez przeszkód suplementować bakterie z gatunku Akkermansia. Probiotyk na jej bazie jest niewskazany dla pewnej grupy użytkowników. Drobnoustrój żywi się śluzem, dlatego jego nadmierna aktywność teoretycznie mogłaby osłabiać barierę jelitową w określonych warunkach.

Przegląd Chiantera i wsp. (2023) wskazuje na konteksty, w których suplementacja wymaga indywidualnej oceny. Są to:

nieswoiste choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna);
niektóre choroby neurologiczne – m.in. choroba Parkinsona i stwardnienie rozsiane, w których obserwowano podwyższony poziom tej bakterii;
stan po antybiotykoterapii.

W tych przypadkach decyzję o suplementacji najlepiej skonsultować z lekarzem prowadzącym.

Podsumowanie

Dotychczasowe badania sugerują, że wyższa liczebność Akkermansia muciniphila wiąże się z lepszym funkcjonowaniem bariery jelitowej oraz korzystniejszym profilem metabolicznym. Dotychczasowe badania sugerują, że Akkermansia muciniphila może wspierać prawidłowe funkcjonowanie procesów metabolicznych, w tym wrażliwość na insulinę, kontrolę glikemii oraz integralność bariery jelitowej. Warto jednak pamiętać, że największy wpływ na jej liczebność mają codzienne nawyki – przede wszystkim sposób odżywiania, aktywność fizyczna i ogólny styl życia. Suplementacja może stanowić uzupełnienie tych działań, ale nie zastąpi ich podstaw.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy Akkermansia muciniphila odchudza?

Nie bezpośrednio. Wpływa za to pozytywnie na parametry metaboliczne – m.in. poziom cukru we krwi i wrażliwość na insulinę.

W jakich produktach występuje Akkermansia muciniphila?

Akkermansia nie występuje w żadnych produktach spożywczych. Jej liczebność w jelitach wspierają jednak składniki diety, takie jak polifenole, błonnik prebiotyczny i kwasy omega-3.

Jak długo trzeba suplementować Akkermansia muciniphila, żeby zobaczyć efekty?

Pierwsze efekty pojawiają się po kilku tygodniach regularnej suplementacji, a większość ocen w badaniach prowadzono po 1-3 miesiącach.

Jak sprawdzić swój poziom Akkermansii?

Można to zrobić w badaniu genetycznym mikrobioty jelitowej, wykonywanym z próbki kału.

Czy Akkermansia muciniphila ma skutki uboczne?

W dotychczasowych badaniach zgłaszano głównie łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, m.in. wzdęcia. Suplementacja jest uznawana za bezpieczną u zdrowych dorosłych.

Akkermansia żywa czy pasteryzowana – która forma jest lepsza?

W badaniach metabolicznych pasteryzowana Akkermansia wypadała co najmniej tak dobrze jak forma żywa, a w niektórych pracach – nawet skuteczniej.

Źródła:

Luo, Y., Lan, C., Li, H., Ouyang, Q., Kong, F., Wu, A., Ren, Z., Tian, G., Cai, J., Yu, B., He, J., & Wright, A.-D. G. (2022). Rational consideration of Akkermansia muciniphila targeting intestinal health: advantages and challenges. NPJ Biofilms and Microbiomes, 8. https://doi.org/10.1038/s41522-022-00338-4
Van Der Lugt, B., Van Beek, A. V., Aalvink, S., Meijer, B., Sovran, B., Vermeij, W., Brandt, R. M. C., De Vos, W. D., Savelkoul, H., Steegenga, W., & Belzer, C. (2019). Akkermansia muciniphila ameliorates the age-related decline in colonic mucus thickness and attenuates immune activation in accelerated aging Ercc1−/Δ7 mice. Immunity & Ageing : I & A, 16. https://doi.org/10.1186/s12979-019-0145-z
Zeng, S.-Y., Liu, Y., Liu, J.-H., Zeng, Z., Xie, H., & Liu, J.-H. (2023). Potential Effects of Akkermansia Muciniphila in Aging and Aging-Related Diseases: Current Evidence and Perspectives. Aging and Disease, 14, 2015 - 2027. https://doi.org/10.14336/ad.2023.0325
Depommier, C., Everard, A., Druart, C., Plovier, H., Van Hul, M., Vieira-Silva, S., Falony, G., Raes, J., Maiter, D., Delzenne, N., De Barsy, M., Loumaye, A., Hermans, M., Thissen, J., De Vos, W. D., & Cani, P. D. (2019). Supplementation with Akkermansia muciniphila in overweight and obese human volunteers: a proof-of-concept exploratory study. Nature medicine, 25, 1096 - 1103. https://doi.org/10.1038/s41591-019-0495-2
Guo, H., Liu, X., Chen, T., Wang, X., & Zhang, X. (2023). Akkermansia muciniphila Improves Depressive-Like Symptoms by Modulating the Level of 5-HT Neurotransmitters in the Gut and Brain of Mice. Molecular Neurobiology, 61, 821 - 834. https://doi.org/10.1007/s12035-023-03602-6
Chen, X., Li, Q., Zhang, W., Xu, Y., Nie, X., Wang, X., Chen, C., Xie, J., & Nie, S. (2026). Akkermansia muciniphila- derived extracellular vesicles alleviate colitis-related cognitive impairment via tryptophan metabolic reprogramming of the gut‒brain axis. Gut Microbes, 18. https://doi.org/10.1080/19490976.2025.2611546
Plovier, H., Everard, A., Druart, C., Depommier, C., Van Hul, M., Geurts, L., Chilloux, J., Ottman, N., Duparc, T., Lichtenstein, L., Myridakis, A., Delzenne, N., Klievink, J., Bhattacharjee, A., Van Der Ark, K. C. H., Aalvink, S., Martinez, L., Dumas, M., Maiter, D., . . . Cani, P. D. (2016). A purified membrane protein from Akkermansia muciniphila or the pasteurized bacterium improves metabolism in obese and diabetic mice. Nature Medicine, 23, 107-113. https://doi.org/10.1038/nm.4236
Chiantera, V., Laganà, A., Basciani, S., Nordio, M., & Bizzarri, M. (2023). A Critical Perspective on the Supplementation of Akkermansia muciniphila: Benefits and Harms. Life, 13. https://doi.org/10.3390/life13061247
Xu, D.-F., Feng, M., Chu, Y., Wang, S., Shete, V., Tuohy, K., Liu, F., Zhou, X., Kamil, A. G., Pan, D., Liu, H., Yang, X., Yang, C., Zhu, B., Lv, N., Xiong, Q., Wang, X., Sun, J., Sun, G., & Yang, Y.-X. (2021). The Prebiotic Effects of Oats on Blood Lipids, Gut Microbiota, and Short-Chain Fatty Acids in Mildly Hypercholesterolemic Subjects Compared With Rice: A Randomized, Controlled Trial. Frontiers in Immunology, 12. https://doi.org/10.3389/fimmu.2021.787797
Collado, M., Derrien, M., Isolauri, E., Vos, W., Vos, W. M., & Salminen, S. (2007). Intestinal Integrity and Akkermansia muciniphila, a Mucin-Degrading Member of the Intestinal Microbiota Present in Infants, Adults, and the Elderly. Applied and Environmental Microbiology, 73, 7767 - 7770. https://doi.org/10.1128/aem.01477-07

Akkermansia muciniphila – działanie, właściwości i wpływ na zdrowie jelit