Darmowa dostawa do Polski od 200 zł +48 501 537 027
Kontakt
Nowości Promocje
Kategorie Producenci MENU Nowości Promocje Koszyk (0)

Koszyk jest pusty!

 Szukaj

Czym jest kwas tauroursodeoksycholowy (TUDCA)?
Czym jest kwas tauroursodeoksycholowy (TUDCA)?
01 Sty 2019
Autor: Jakub Kola Przeczytano: 1564 Komentarze: 0

TUDCA (kwas tauroursodeoksycholowy) to naturalnie występujący w organizmie, hydrofilowy kwas żółciowy będący taurynowym koniugatem kwasu ursodeoksycholowego (UDCA). Związek ten od lat jest przedmiotem badań dotyczących m.in. wątroby, dróg żółciowych, stresu retikulum endoplazmatycznego i układu nerwowego. Wyniki nie pozwalają jednak traktować TUDCA jako uniwersalnego środka „na wątrobę” czy choroby neurologiczne, a część obiecujących obserwacji pochodzi z badań przedklinicznych.

Czym jest TUDCA i jak powstaje?

TUDCA powstaje przez sprzężenie kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) z tauryną. W organizmie człowieka występuje naturalnie w niewielkich ilościach jako jeden ze składników puli kwasów żółciowych. Jest związkiem bardziej hydrofilowym niż wiele innych kwasów żółciowych.

Historycznie TUDCA kojarzono m.in. z żółcią niedźwiedzi, w której występuje w większym stężeniu niż u człowieka. Współczesne zainteresowanie tym związkiem wynika jednak przede wszystkim z badań nad jego właściwościami fizykochemicznymi i wpływem na procesy komórkowe.

W literaturze naukowej TUDCA bywa określany także jako tauroursodeoxycholate lub taurursodiol. Nazwy te odnoszą się do tego samego związku lub jego formy zjonizowanej.

TUDCA a UDCA - czym się różnią?

TUDCA jest taurynowym koniugatem UDCA, ale TUDCA i UDCA nie są tym samym związkiem. UDCA (kwas ursodeoksycholowy) jest dobrze znaną substancją stosowaną jako produkt leczniczy w określonych wskazaniach hepatologicznych i dotyczących dróg żółciowych. Jego stosowanie odbywa się w ramach leczenia i pod nadzorem lekarza.

TUDCA ma inną budowę chemiczną - do cząsteczki UDCA przyłączona jest tauryna. Różnica ta wpływa m.in. na właściwości fizykochemiczne i sposób zachowania związku w środowisku biologicznym.

Nie należy więc przenosić wskazań, dawkowania ani skuteczności produktów leczniczych zawierających UDCA bezpośrednio na TUDCA. Pokrewieństwo chemiczne nie oznacza równoważności terapeutycznej.

Jaką rolę pełnią kwasy żółciowe w organizmie?

Kwasy żółciowe są wytwarzane z cholesterolu w wątrobie i wydzielane z żółcią do przewodu pokarmowego. Ich podstawową rolą jest udział w trawieniu i wchłanianiu tłuszczów oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach - A, D, E i K.

Po spełnieniu swojej funkcji znaczna część kwasów żółciowych jest ponownie wchłaniana w jelicie i wraca do wątroby w ramach krążenia jelitowo-wątrobowego. Pula kwasów żółciowych obejmuje wiele różnych związków o odmiennych właściwościach hydrofilowych i hydrofobowych.

Współczesne badania pokazują ponadto, że kwasy żółciowe pełnią funkcję cząsteczek sygnałowych uczestniczących w regulacji procesów metabolicznych. Nie oznacza to jednak, że każdemu pojedynczemu kwasowi żółciowemu można automatycznie przypisywać określone korzyści zdrowotne po jego dodatkowym przyjmowaniu.

TUDCA - na co pomaga? Co faktycznie pokazują badania?

Fraza „TUDCA na co pomaga” sugeruje prostą listę zastosowań, ale aktualny stan wiedzy wymaga bardziej ostrożnej odpowiedzi. TUDCA jest badany w wielu obszarach, jednak poziom dowodów bardzo się między nimi różni. Duża część mechanizmów została wykazana w hodowlach komórkowych i modelach zwierzęcych, natomiast badania kliniczne u ludzi są mniej liczne i nie dają podstaw do tworzenia szerokiej listy wskazań terapeutycznych.

Wątroba i drogi żółciowe

Jednym z najlepiej zbadanych obszarów jest wpływ TUDCA na układ wątrobowo-żółciowy. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu obejmującym 199 pacjentów z pierwotnym zapaleniem dróg żółciowych (PBC) porównywano TUDCA z UDCA przez 24 tygodnie. Obie interwencje wiązały się z podobnymi zmianami części parametrów biochemicznych wątroby.

To jednak badanie przeprowadzone w określonej populacji pacjentów z PBC i nie stanowi podstawy do samodzielnego stosowania TUDCA przy niespecyficznych „problemach z wątrobą”.

Stres retikulum endoplazmatycznego i procesy komórkowe

Duże zainteresowanie naukowe budzi wpływ TUDCA na stres retikulum endoplazmatycznego (ER stress) oraz odpowiedź komórki na nieprawidłowo sfałdowane białka. W badaniach przedklinicznych TUDCA jest określany jako tzw. chemiczny chaperon - związek mogący wpływać na stabilność białek i odpowiedź UPR (unfolded protein response).

Badano również wpływ TUDCA na procesy związane z apoptozą, funkcjonowaniem mitochondriów i szlakami sygnałowymi komórki. Większość tych danych ma charakter mechanistyczny lub przedkliniczny. Wykazanie określonego mechanizmu w komórkach lub u zwierząt nie oznacza automatycznie potwierdzonej korzyści klinicznej u ludzi.

Układ nerwowy i choroby neurodegeneracyjne

TUDCA badano także w kontekście chorób neurodegeneracyjnych. Szczególnie dużo danych dotyczy stwardnienia zanikowego bocznego (ALS). Małe, podwójnie zaślepione badanie pilotażowe u 34 pacjentów dało wyniki sugerujące możliwy wpływ na tempo pogarszania funkcji, co stało się podstawą do dalszych badań.

Późniejsze europejskie badanie fazy III TUDCA-ALS było znacznie większym i ważniejszym testem tej hipotezy. Według ogłoszonych przez konsorcjum wyników top-line badanie nie osiągnęło głównego punktu końcowego, a w drugorzędowych punktach końcowych - w tym dotyczących przeżycia - nie wykazano istotnych różnic względem placebo. Pełne wyniki badania powinny być interpretowane na podstawie kompletnej publikacji, gdy będzie dostępna. Już sam wynik top-line pokazuje jednak, dlaczego wczesnych, pozytywnych badań nie można traktować jako ostatecznego potwierdzenia skuteczności.

W literaturze przedklinicznej pojawiają się również badania dotyczące m.in. choroby Parkinsona, choroby Huntingtona czy innych procesów neurodegeneracyjnych. Nie oznacza to jednak, że TUDCA jest potwierdzonym sposobem leczenia lub zapobiegania tym chorobom.

Jelita i nieswoiste choroby zapalne

W 2025 r. opublikowano preprint niewielkiego, otwartego badania TUDCA u pacjentów z aktywnym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Badanie ukończyło 13 osób, a 11 uwzględniono w ocenie odpowiedzi klinicznej. Obserwowano zmiany w markerach stresu ER i aktywności choroby, ale brak grupy placebo i bardzo mała liczebność nie pozwalają traktować tych wyników jako potwierdzenia skuteczności. Autorzy sami wskazali potrzebę randomizowanego badania kontrolowanego. Ponieważ praca ma status preprintu, jej wyniki należy traktować dodatkowo jako wstępne do czasu recenzowanej publikacji.

Jak interpretować badania nad TUDCA?

Największym błędem w ocenie TUDCA jest zestawianie w jednym szeregu badań komórkowych, doświadczeń na zwierzętach, małych badań pilotażowych i dużych randomizowanych badań klinicznych. Te rodzaje dowodów nie mają tej samej wartości.

Badania przedkliniczne pomagają wyjaśnić potencjalne mechanizmy i wskazać kierunki dalszych prac. Dopiero dobrze zaprojektowane badania kliniczne pozwalają jednak ocenić, czy efekt ma znaczenie dla pacjentów. Przykład ALS dobrze pokazuje tę różnicę: obiecujące wyniki małego badania nie znalazły potwierdzenia w ogłoszonych dotąd wynikach top-line późniejszego badania fazy III.

Dlatego określenia takie jak „neuroprotekcyjne”, „chroni wątrobę” czy „zapobiega chorobom” nie powinny być używane jako proste obietnice dotyczące stosowania TUDCA przez zdrowego użytkownika.

TUDCA - skutki uboczne i bezpieczeństwo

Dane dotyczące bezpieczeństwa TUDCA pochodzą przede wszystkim z badań klinicznych prowadzonych w określonych grupach pacjentów. Najczęściej opisywane działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego, m.in. dyskomfortu, dyspepsji, nudności czy biegunki.

W obserwacyjnym badaniu pacjentów z ALS około 8% osób stosujących TUDCA przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych; najczęściej miały one charakter łagodnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych. W niewielkim badaniu dotyczącym wrzodziejącego zapalenia jelita grubego najczęstszym działaniem niepożądanym była przemijająca dyspepsja.

Nie oznacza to, że profil bezpieczeństwa został w pełni poznany dla samodzielnego, długotrwałego stosowania TUDCA poza badaniami klinicznymi. Dane z badań w konkretnych populacjach pacjentów nie powinny być automatycznie przenoszone na zdrowe osoby ani na dowolne dawki i czas stosowania.

Osoby przyjmujące leki, z chorobami wątroby lub dróg żółciowych, kobiety w ciąży i karmiące powinny omówić ewentualną ekspozycję na TUDCA z lekarzem. TUDCA nie powinien być traktowany jako zamiennik diagnostyki ani leczenia zaleconego przez specjalistę.

TUDCA a status Novel Food w Unii Europejskiej

TUDCA figuruje obecnie w unijnym Novel Food Status Catalogue jako „Unauthorised Novel Food”. Katalog ten ma charakter informacyjny i niewiążący prawnie - nie jest listą substancji zakazanych - ale służy jako oficjalne narzędzie orientacyjne dotyczące statusu składników w świetle przepisów Novel Food.

W przypadku wprowadzania TUDCA do obrotu jako żywności lub składnika suplementu przedsiębiorca powinien posiadać odpowiednią podstawę regulacyjną. Sam fakt obecności produktów z TUDCA na rynku nie rozstrzyga indywidualnego statusu prawnego konkretnego produktu.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

  1. Czym jest TUDCA?

TUDCA (kwas tauroursodeoksycholowy) to hydrofilowy kwas żółciowy będący taurynowym koniugatem UDCA. Naturalnie występuje w organizmie człowieka w niewielkich ilościach.

  1. TUDCA a UDCA - czy to to samo?

Nie. TUDCA powstaje przez sprzężenie UDCA z tauryną, dlatego oba związki są ze sobą blisko powiązane, ale nie są identyczne. Nie należy automatycznie przenosić wskazań i danych dotyczących produktów leczniczych z UDCA na TUDCA.

  1. TUDCA - na co pomaga?

Nie ma jednej rzetelnej listy chorób lub problemów, „na które pomaga TUDCA”. Związek jest badany m.in. w kontekście wątroby i dróg żółciowych, stresu retikulum endoplazmatycznego, układu nerwowego oraz jelit, ale poziom dowodów różni się między tymi obszarami i wiele danych nadal pochodzi z badań przedklinicznych lub małych badań klinicznych.

  1. Jakie są skutki uboczne TUDCA?

W badaniach u ludzi najczęściej raportowano dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak dyspepsja, nudności, biegunka lub ogólny dyskomfort żołądkowo-jelitowy. Długoterminowe bezpieczeństwo samodzielnego stosowania poza kontrolowanymi warunkami nie jest tak dobrze poznane.

  1. Jaki status ma TUDCA w suplementach diety w UE?

TUDCA jest składnikiem spotykanym w produktach oferowanych jako suplementy diety, jednak obecnie figuruje w unijnym Novel Food Status Catalogue jako „Unauthorised Novel Food”. Sam katalog ma charakter niewiążący prawnie; kwestia legalnego wprowadzenia konkretnego produktu do obrotu zależy od spełnienia wymagań wynikających z przepisów żywnościowych.

Źródła:

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej ani rekomendacji stosowania TUDCA.