Kompleksy witaminowo-mineralne - kto ich potrzebuje i jak wybrać
- Czy witaminy i minerały poprawiają wyniki sportowe?
- Jakie witaminy i minerały warto dostarczać codziennie?
- Witaminy i minerały - skutki uboczne
- Kto powinien rozważyć kompleks witamin i minerałów?
- "Najlepszymi źródłami witamin i minerałów są produkty naturalnego pochodzenia"
- Jak wybrać kompleks witamin i minerałów?
Kompleks witamin i minerałów może być wygodnym uzupełnieniem diety, ale nie zastępuje zróżnicowanego jedzenia. Preparaty różnią się składem, formami składników i ich ilością w porcji, a cena nie mówi wiele o tym, który będzie dla Ciebie odpowiedni. Wyjaśniamy, kto może potrzebować takiego preparatu, na co uważać i jak porównać produkty.
Czy witaminy i minerały poprawiają wyniki sportowe?
Witaminy i minerały są potrzebne do prawidłowego działania organizmu, także podczas treningu. Jeśli dieta pokrywa zapotrzebowanie, dodatkowy preparat nie poprawi wyników. Suplementacja ma sens przede wszystkim wtedy, gdy dieta czegoś nie dostarcza albo potwierdzono niedobór. Szczegółowo o poszczególnych składnikach piszemy w kompendium o witaminach i minerałach. Kilka przykładów:
- Witamina D - pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i prawidłowego funkcjonowania mięśni. W Polsce jej niedobór jest częsty, zwłaszcza jesienią i zimą. Badanie składu witaminy D3.
- Witaminy z grupy B - przyczyniają się do prawidłowego metabolizmu energetycznego. Przy wyborze preparatu warto sprawdzić, w jakich formach zostały podane.
- Magnez - pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia.
- Cynk - pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu testosteronu we krwi.
- Potas - pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni.
Jakie witaminy i minerały warto dostarczać codziennie?
Wszystkie witaminy i minerały trzeba dostarczać regularnie. Większość witamin rozpuszczalnych w wodzie (grupa B i witamina C) organizm magazynuje w niewielkich ilościach - wyjątkiem jest witamina B12, której zapasy w wątrobie mogą wystarczyć na dłużej. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) organizm gromadzi łatwiej, dlatego ich nadmiar jest groźniejszy.
Gdy minerałów brakuje w diecie, organizm może korzystać z ich zapasów w tkankach - np. wapń może być uwalniany z kości.

Witaminy i minerały - skutki uboczne
Nadmiar witamin i minerałów też może szkodzić, zwłaszcza gdy łączysz kilka preparatów zawierających te same składniki.
- Witamina A - długotrwały nadmiar może uszkadzać wątrobę, a w ciąży szkodzić płodowi.
- Witamina D - nadmiar może prowadzić do zbyt wysokiego poziomu wapnia we krwi.
- Witamina B6 - przyjmowana długo w wysokich dawkach może powodować zaburzenia czucia (neuropatię). To przykład, że także witaminy rozpuszczalne w wodzie nie są całkowicie bezpieczne w każdej ilości.
- Sód - nadmiar w diecie sprzyja nadciśnieniu.
- Potas - nadmiar może być niebezpieczny zwłaszcza przy chorobach nerek i niektórych lekach.
- Wapń - nadmiar może podnosić poziom wapnia we krwi i sprzyjać kamicy nerkowej.
- Żelazo - nadmiar może uszkadzać wątrobę, a przypadkowe przedawkowanie jest szczególnie groźne dla dzieci.
Dlatego sprawdzaj skład wszystkich przyjmowanych preparatów i nie przekraczaj porcji podanej na etykiecie.

Kto powinien rozważyć kompleks witamin i minerałów?
Najczęściej osoby, którym trudno pokryć zapotrzebowanie samą dietą, np. przy diecie monotonnej, wegańskiej, bardzo niskokalorycznej albo w starszym wieku. Szczególne potrzeby mają też kobiety w ciąży i planujące ciążę - dla nich są przeznaczone osobne preparaty. Jeśli nie masz pewności, czy dieta pokrywa Twoje zapotrzebowanie, warto to sprawdzić, zanim wybierzesz suplement.
"Najlepszymi źródłami witamin i minerałów są produkty naturalnego pochodzenia"
To prawda, ale nie zawsze łatwo to wykonać - nie każdy ma czas i wiedzę, żeby wiedzieć, jakie produkty i w jakich ilościach jeść. Przykładowo zapotrzebowanie na witaminę A łatwo pokryć warzywami bogatymi w beta-karoten, takimi jak marchew, a z magnezem bywa trudniej.
Preparaty witaminowe bywają pomocne w sytuacjach takich jak:
- monotonna dieta z małą ilością warzyw i owoców,
- starszy wiek, gdy apetyt i ilość jedzenia są mniejsze,
- zima, gdy dieta bywa uboższa w świeże warzywa i owoce,
- rekonwalescencja po chorobie, gdy przez jakiś czas jemy niewiele.
Jak wybrać kompleks witamin i minerałów?
- Sprawdź ilości w porcji - porównaj zawartość składników i procent referencyjnej wartości spożycia (RWS). RWS pomaga porównywać produkty, ale nie określa Twojego indywidualnego zapotrzebowania ani maksymalnej bezpiecznej ilości. Wyższa zawartość nie oznacza automatycznie lepszego dopasowania.
- Zwróć uwagę na formy składników - sprawdź rodzaj folianów, formę witaminy B12 i związki mineralne. To jedna z cech preparatu, którą warto porównać razem z ilością składników i sposobem stosowania. Sama nazwa formy nie przesądza o jakości całego kompleksu.
- Dobierz do siebie - preparaty dla kobiet, mężczyzn i kobiet w ciąży różnią się składem, np. zawartością żelaza.
- Policz porcję - sprawdź, ile kapsułek dziennie trzeba przyjmować i na ile dni wystarczy opakowanie. To samo opakowanie w dwóch wielkościach to zwykle ta sama formuła.
- Uważaj na dublowanie - jeśli przyjmujesz osobno witaminę D, cynk czy żelazo, policz ich łączną ilość.
Porównaj skład i ilość składników w porcji preparatów dostępnych w kategorii Multiwitaminy.
Źródła:
-
NIH Office of Dietary Supplements, Multivitamin/mineral Supplements - Fact Sheet for Health Professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/MVMS-HealthProfessional/
-
EFSA, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals. https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/dietary-reference-values
-
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 (wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/432/oj