Jak estradiol wpływa na funkcjonowanie mózgu?

Ewa Burzyńska
wpływ estradiolu na mózg

Estrogeny kojarzą się przede wszystkim z rozwojem kobiecych cech płciowych i ich wpływem na cykl miesięczny kobiety. Okazuje się, jednak, że estrogeny, w szczególności estradiol, wywiera ogromny wpływ na poprawne funkcjonowanie mózgu. W jaki sposób? Przekonaj się, czytając artykuł.

Estradiol -  co to za hormon?

Estradiol (E2) należy do grupy estrogenów (obok estronu i estriolu) i ma najsilniejsze z nich działanie. To on najczęściej wywiera odpowiedni efekt poprzez przyłączanie się do odpowiednich receptorów.

Estradiol jest produkowany przede wszystkim przez jajniki, a także przez mózg, komórki tłuszczowe oraz przez komórki układu odpornościowego. Może być wytwarzany z testosteronu, androstendionu (za pomocą enzymu aromatazy) lub z progesteronu.

Estradiol przede wszystkim bierze udział w wykształcaniu się żeńskich cech płciowych w trakcie dojrzewania u dziewczynek. U kobiet wpływa na magazynowanie wody i tłuszczu, stymuluje rozrost błony śluzowej macicy w pierwszej fazie cyklu.

Estrogeny wpływają także na mineralizację kości i ich odpowiedni poziom zapobiega osteoporozie. U mężczyzn estrogeny odpowiadają za proces dojrzewania nasienia oraz wpływają na libido i jakość erekcji.

Estradiol – jak wpływa na nasz mózg?

Okazuje się, że ten „żeński” hormon ma ogromy wpływ na funkcje poznawcze, czyli na zdolność uczenia się i zapamiętywania. Spekuluje się, że to właśnie estradiol może być odpowiedzialny za różnice w funkcjonowaniu mózgu u kobiety i mężczyzny. Mężczyźni lepiej radzą sobie z zadaniami przestrzennymi, podczas gdy kobiety są lepsze przy zadaniach, wymagających pracy pamięci krótkotrwałej i werbalnych umiejętności. Te różnice przypisuje się właśnie poziomowi estradiolu1, który różni się właśnie ze względu na płeć.

Hormon ten odgrywa także rolę w tworzeniu nowych połączeń nerwowych w komórkach mózgu. Wpływa również na rozwój komórek nerwowych poprzez kontrolę ekspresji genów i gospodarki wapniowej.

Estradiol wpływa także na poziom dopaminy u kobiet (to neuroprzekaźnik, który pełni istotną rolę w neuronalnej regulacji układu motywacji/ nagrody, ruchów dowolnych, procesach poznawczych i w procesie uzależnienia). Estradiol poprzez zwiększenie poziomu dopaminy jest w stanie zwiększyć motywację (szczególnie tę seksualną)2.

Estradiol pomaga również zmniejszyć stan zapalny w organizmie, redukuje ekspresję neurozapalnych czynników w mózgu, a także wpływa na poprawę jakości bariery krew-mózg.

Niektóre badania sugerują także, że estradiol chroni mózg kobiety przed skutkami traumy i wystąpieniem objawów Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD)3.

Poza tym, estradiol ogólnie wpływa na układ nerwowy, regulując nasz nastrój i przeciwdziałając depresji.

Niskie poziomy estrogenów po menopauzie

W okresie menopauzy, u kobiet następuje wygaszenie czynności jajników. To sprawia, że poziom estrogenów znacząco spada. Stąd też typowe objawy menopauzalne – uderzenia gorąca, wahania nastrojów, stany depresyjne, bezsenność czy zmęczenie.

Wykazano, że u osób starszych, prawidłowe poziomy estradiolu zmniejszają ryzyko wystąpienia demencji i choroby Alzheimera4.

Dlatego też często kobietom po menopauzie zaleca się hormonalną terapię zastępczą (HTZ). Krótkoterminowe jej stosowanie może przynieść wiele korzyści, jednak długoterminowo wykazano, że niektóre formy HTZ zwiększają ryzyko chorób wieńcowych, a także wystąpienia nowotworu (piersi, macicy).

Jak naturalnie podnieść poziom estrogenów?

HTZ nie musi być jedynym wyjściem przy menopauzie, czy niedoborach estradiolu (np. przy hipogonadyzmie czy niedoczynności podwzgórza/przysadki). Tutaj kluczową sprawą jest regeneracja nadnerczy, ponieważ to one po menopauzie przejmują funkcje jajników i produkują estrogeny. Jeżeli nadnercza są obciążone różnego rodzaju stresorami, wtedy trudno jest o prawidłowe poziomy hormonów. Dlatego tak ważne jest, aby zdiagnozować i wyeliminować stany zapalne w organizmie, ograniczyć ekspozycję na toksyny środowiskowe oraz pracować nad redukcją stresu, emocjami i relacjami z otaczającymi nas osobami.

Warto także zadbać o odpowiednią dietę – można włączyć żywność bogatą w fitoestrogeny, np. rośliny strączkowe, brokuły, kalafior, żurawina, śliwki, morele). Jadłospis opieramy na dobrej jakości białku (mięso i ryby ze sprawdzonego źródła, jajka), tłuszczach, warzywach, owocach - staramy się, aby żywność była jak najmniej przetworzona. Unikamy za to cukru, przetworzonej żywności, rafinowanych tłuszczy roślinnych i tłuszczy trans.

U niektórych osób na poziom hormonów może wpłynąć także wykluczenie glutenu i/ lub nabiału.

Do tego włączamy odpowiednio dobraną aktywności fizyczną oraz regulację rytmu dobowego - jest to bardzo istotna kwestia, ponieważ nasz układ hormonalny jest ściśle związany z cyklem dnia i nocy. Gdy przesiadujemy po nocach, dodatkowo wystawiając się na działanie niebieskiego światła z telewizora, komputera czy telefonu - może być nam trudno przywrócić równowagę hormonalną. Dlatego warto kłaść się wcześniej spać oraz wypracować swoje wieczorne rytuały, które ułatwią zasypianie i ograniczą ekspozycję na niebieskie światło.

Jakie suplementy wpłyną na poziom estrogenów?

Oprócz diety i zmian w stylu życia możemy także wprowadzić odpowiednie suplementy czy zioła. Jakie preparaty podwyższą poziom estrogenów?

  • Siemię lniane – Zawiera naturalne fitoestrogeny i wpływa na podwyższenie poziomu estrogenów, łagodząc objawy ich niedoboru. Siemię można dodawać do koktajli, sałatek lub potraw.
  • Pluskwica groniasta – działa silnie przeciwzapalnie, stymuluje organizm do produkcji hormonów (szczególnie estrogenów) i łagodzi objawy menopauzalne. Pluskwica groniasta nie może być przyjmowana przy HTZ!
  • Olej z wiesiołka – zawiera GLA, które działa przeciwzapalnie i reguluje pracę gospodarki hormonalnej.
  • Maca – podnosi libido, reguluje poziom hormonów i może zastępować kurację hormonalną u kobiet podczas menopauzy5.
  • Czerwona koniczyna – znacząco podnosi poziom estrogenów6.
  • Inne adaptogeny (np. Rhodiola, Ashwaghanda, Gotu kola) - przydadzą się, przy redukcji stresu i wesprą pracę nadnerczy.

Jak widać, estrogeny są nie tylko odpowiedzialne za żeńskie cechy płciowe. Każdy hormon tak naprawdę działa wielokierunkowo w zakresie różnych narządów. Odpowiednie poziomy estrogenów są kluczowe dla prawidłowej pracy mózgu i nie tylko, dlatego tak ważne jest regularne monitorowanie poziomu estradiolu wraz z całym panelem hormonalnym.

 

Źródła:

1 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4318702/

2 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4793919/

3 https://www.nature.com/articles/mp2016250

4 https://www.cbc.ca/news/health/estrogen-s-effects-on-aging-brain-explored-1.1120843

5 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3614596/

6 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4678495/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3181927/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2754262/

http://www.thedoctorwillseeyounow.com/content/womens_health/art3078.html

https://www.medicalnewstoday.com/articles/315383.php

https://academic.oup.com/endo/article/146/9/3843/2500254

Tagi: estradiol, estrogeny, hormony, mózg

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *